Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 5 & 6

Lòng ôm muôn dặm núi non,
Mênh mông bãi cát, sao còn đứng đây!?

áng ngày thứ 5, từ lúc còn đang mơ màng ngái ngủ, là đã cảm thấy thời tiết khác hẳn mọi ngày. Tiếng gió rít rất gắt ngoài kia, hé cửa lều nhìn ra, biển một màu trắng đục. Sóng không lớn, nhưng tiếng gió thổi nghe chừng rất gấp! Thu xếp ăn sáng xong, nhảy xuống biển bơi ra khoảng 100m, kéo chiếc xuồng vào sát bờ, chất hành lý vào khoang rồi lại chèo đi! Một trong những điều quan trọng khi cắm trại trên những bờ biển này là vấn đề neo đậu thuyền. Thuỷ triều thường rút rất xa, có khi hàng cây số, nên nhiều khi phải kiếm một cục đá to làm neo, phòng khi nước lên.

Thêm một bài học kinh nghiệm, lần sau nên mang theo cái kayak – cart (xe đẩy nhỏ 2 bánh) để kéo chiếc xuồng lên gần nơi cắm trại, vừa an tâm được gần chiếc thuyền của mình, mà đến khi hạ thuỷ đi tiếp cũng lại dễ dàng. Nhưng cái kayak – cart tự đóng khá nặng và cồng kềnh, nên ngại mang đi, vì toàn bộ hành lý đồ đoàn đã là một khối lượng kha khá. Ấy thế nên mỗi ngày lại phí thêm một khoảng thời gian và công sức cho việc neo đậu… Cửa Cổ Chiên và cửa Cung Hầu, hai cửa nhập lại thành một trước khi đổ ra biển, từ bên này sang bên kia khoảng 8, 9 km.

Nhận định thời tiết chưa thể diễn biến xấu ngay, tôi chọn con đường băng qua xuôi về phía Nam một chút đến Trường Long Hoà, băng luôn qua sông Láng Chim, khoảng cách chừng hơn 15 km, quãng vượt xa hơn, nhưng lại lợi trên đường dài. Thời tiết trở mưa nặng hạt, gió lớn quần quật thổi, sóng cũng khá cao, nên không dám lơ là nữa, hết sức tập trung vào việc chèo chống vượt qua quãng đường 15 km này. Một số thuyền ngư dân đánh cá đi ngang qua, mọi câu hỏi đều thể hiện sự e ngại không biết cái vỏ hạt đậu bé tí này có vô nước không, có chịu được sóng gió không.

Việc giữ hướng trên quãng đường dài là một điểm yếu của chiếc kayak Serene – 1 này! Là người thiết kế ra nó, tôi hiểu rất rõ điều đó, thuyền có một khiếm khuyết quan trọng, cái “directional stability”, khả năng ổn định hướng đi trên quãng dài không tốt lắm. Và thực ra cũng đã nghĩ đến những cách cải tiến, khắc phục điều đó, sẽ thực hiện khi đóng chiếc thuyền sau, Serene – 2 một lúc nào đó! Nhưng đó là việc của tương lai, ngay lúc này đây, quan trọng là nhịp thở, nhịp chèo, sự tập trung tinh tấn để tiến tới, không có thời gian cho sự mệt mỏi hay chán nản.

Vừa qua đến bờ bên kia thì thời tiết xấu đã chuyển hẳn thành một cơn dông lớn, những “breaking waves” – sóng bạc đầu xuất hiện mỗi lúc mỗi nhiều. Nói về sóng, đó là những khối nước có hình dạng hình học nhất định, và có khả năng nâng đỡ thuyền nhất định. Nhưng khi sóng “vỡ” (break), hình dạng hình học đó mất đi, và khả năng “nâng đỡ” thuyền do đó cũng trở nên không dự đoán được, chỉ còn khả năng “xô đẩy”, điều nguy hiểm nằm ở chỗ đó. Tôi vội chèo thuyền ra xa bờ, tránh những con sóng bạc đầu, ngoài khơi, sóng ít lớn hơn, và cũng ít nguy hiểm hơn.

Qua hết cả hai cửa sông đến sát bờ bên kia, nhác trông thấy một chiếc thuyền composite nhỏ đang lật phơi bụng trắng hếu lên trời, một người ngư dân già đang loay hoay bám vào đó, tìm cách lật lại thuyền. Nhìn xung quanh không thấy ai hỗ trợ, tôi chèo vội vào bờ, rồi bơi ra cùng người đàn ông nọ kéo chiếc thuyền lật úp vào, khoảng cách không xa, chỉ chừng 50 ~ 70 m, nhưng đúng là một cực hình mệt mỏi, chiếc thuyền cá đúc bằng nhựa BK (theo cách gọi của người dân địa phương), tuy nhỏ nhưng siêu nặng, loay hoay mãi mới kéo được thuyền lên bờ.

Ngồi bệt trên bờ thở dốc, mệt mỏi, loay hoay tìm thuốc hút, thì mới phát hiện ra cái hộp thuốc Lào mang theo đã mất tự lúc nào 😢, ngoài kia cơn dông đang phô bày hết khả năng cuồng nộ của nó. 3 lần tôi thử tìm cách đưa chiếc kayak qua khỏi biển sóng bạc đầu kia để đi tiếp, cả 3 lần đều thất bại, sức sóng quá mạnh! Chán nản, tôi ngồi trên bãi biển suốt hơn 3 tiếng đồng hồ đợi cơn dông qua đi, trời càng lúc càng về chiều! Đến khoảng 4h hơn thì thành công, chèo tiếp con thuyền đến khu du lịch Ba Động, điểm đã dự tính trước là nơi mua thêm đồ ăn & nước uống cho hành trình!

Ở lại khu du lịch Ba Động, tỉnh Trà Vinh này 2 đêm cho sức khoẻ hồi phục, được tắm giặt một cách đàng hoàng, ăn uống cũng tươm tất đầy đủ hơn, ngủ ngáy cũng có phần khá tiện nghi! Gọi là khu du lịch, nhưng thực ra chỉ là một nhà hàng nhỏ, đồ ăn uống cũng chỉ là cơm lẩu đơn giản, và một số phòng khách sạn loại 1, 2 sao. Nhưng với kẻ chèo thuyền này, như thế đã là quá tốt rồi. Tranh thủ sửa lại cái kayak – skeg hay bị kẹt, gia cố cái spray – skirt bằng epoxy mang theo cho đỡ thấm nước vào, mua thêm bánh mì, trái cây và nước uống chất lên thuyền…

Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 4

Trẻ tạo hoá đành hanh quá ngán,
Chết đuối người trên cạn mà chơi…

uất phát trễ lúc khoảng 10h sáng, nên phải băng qua cửa Hàm Luông trong cái nắng trưa chói chang. Cửa sông không rộng lắm, tầm 4, 5 km, có một chút sóng và gió nhưng cũng không có gì quá khó khăn. Nhắm thẳng căn nhà gạch duy nhất phía bên kia sông mà chèo, hơi hướng vào bên trong cửa sông một chút để tránh phải đi song song với luồng sóng vỗ. Nói thêm một chút về độ ổn định của sea – kayak trong sóng gió… những khái niệm sau đây rất phổ biến trong thế giới kayak, nhưng chưa chắc đã đúng và áp dụng được với những loại thuyền khác.

Độ ổn định – stability của kayak được chia làm 2 khúc: primary stability (PS) và secondary stability (SS). PS là cái cảm nhận đầu tiên ngay lúc ngồi vào thuyền, còn SS là độ ổn định khi thuyền đã nghiêng, thường là quá 20 độ. Với những người mới tập chèo, PS rất quan trọng, ngồi vào con thuyền tròng trành là đã gây tâm lý lo sợ, nhưng với sea – kayak, PS không quá quan trọng, chính SS mới là yếu tố quyết định đặc tính của con thuyền trong sóng to gió lớn. Phần nhiều sea – kayak có PS thấp, nhưng SS lại cao, nên cũng thường gây ra cảm giác không an toàn cho người mới chơi.

Cũng vì thế nên mới có cái nhận định nghe hơi ngược đời: thuyền ổn định trong lúc sóng to gió lớn hơn là lúc nước phẳng lặng. Nhưng thực ra điều đó là đúng, những chiếc recreational – kayak thường rất ổn định trên nước êm, nhưng ra sóng gió thường lắc lư rất nhiều, còn sea – kayak có vẻ như là rất bất ổn, nhưng chính cái bất ổn ấy là điều cần thiết trong môi trường nhiều biến động. Nghe có vẻ giống như câu châm ngôn Latin của thuyền trưởng Nemo trong tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển: Mobilis in mobili – Linh hoạt trong môi trường linh hoạt 😀.

Suy nghĩ về thiết kế kayak một lúc thì đã qua đến bờ bên kia lúc nào không biết, ghé vào căn nhà gạch ngồi nghỉ, hoá ra đó là trụ sở của HTX nuôi nghêu Thắng Lợi (vâng, những cái tên: Thắng Lợi, Huy Hoàng… nghe cứ oang oang, nhưng mỗi xã viên có lúc đã được chia lợi nhuận 200 ngàn VND một người một năm 😢). Ăn trưa xong (bánh mì, cá hộp và 2 trái chuối), rồi lại tiếp tục chèo đi, rẽ ngoặt từ hướng Đông Nam sang Tây Nam, từ huyện Thạnh Phú sang huyện Thạnh Hải. Ngoài xa xa, cứ cách 2, 3 cây số lại thấy bố trí một chiếc thuyền nhỏ, cách quãng rất đều đặn.

Với ai đã hiểu chuyện thì biết ngay đó là những thuyền của dân nuôi nghêu nằm cảnh giới, canh gác trên khắp địa bàn của họ. Chiếc điện thoại quên tắt máy để trong túi chống nước nằm trong ba lô phía sau thuyền thỉnh thoảng lại kêu, chắc là có một số cuộc gọi và tin nhắn đến, nhưng không thể trả lời được. Cứ chăm chú chèo, chẳng mấy chốc đã đến biển Cồn Bửng. Từ trong bờ có hai người đứng vẫy vẫy tay, lại gần mới biết là anh Đỗ Nguyên Ái cùng vợ. Anh đã chạy từ Sài Gòn xuống tp. Bến Tre, rồi chạy tiếp thêm 70km đến Thạnh Hải này để mang cho tôi một số đồ tiếp tế!

Hết sức cảm kích trước sự quan tâm và nhiệt tình của vợ chồng anh. Anh Phạm Vũ Nguyên, một người chưa quen biết, gởi hỗ trợ tôi ba gói lương khô cùng với một chiếc đèn pin của thợ lặn. Vợ chồng anh Ái mang cho tôi một hộp cơm, chôm chôm, chai thuốc chống muỗi, pin cho đèn và một số vật dụng khác… Thật là rất bất ngờ và cảm động, anh đã không ngại xa xôi, cũng không nhận được bất kỳ phản hồi nào từ tôi, mà đã chọn đúng vị trí và ngồi chờ cho đến khi tôi chèo ngang qua! Buổi tối đó không phải nấu cơm, ngồi ăn hộp cơm chiên Dương Châu, ngon lành và sung sướng! 😀

Rút kinh nghiệm chiều tối hôm vừa rồi, hôm nay, bên bờ cửa biển Cổ Chiên và cửa Cung Hầu, neo buộc thuyền xong, tôi chọn chỗ cắm trại, sau đó tìm gặp một số người dân địa phương, trình bày, xin phép được ngủ qua đêm trên bãi biển. Vùng này vẫn là những bãi nuôi nghêu, nhưng canh tác theo lối tự nhiên, chứ không công nghiệp hoá như một số vùng đã đi qua. Chủ đất sau khi hỏi han kỹ, cũng đã vui vẻ đồng ý. Chừng 8h tối lúc chuẩn bị ngủ thì một anh công an xã xuất hiện, kiểm tra giấy tờ theo thông lệ và: tôi cấp cho anh quyền tạm trú một đêm trên bãi biển! 😬

Suy nghĩ miên man trước khi chìm vào giấc ngủ, những người nông dân, ngư dân quê ta cơ bản vẫn là những con người hồn hậu, tốt bụng. Thậm chí họ còn khá “timid”, ngại giao tiếp khi mới gặp gỡ, nhưng bắt chuyện được rồi thường rất niềm nở và quan tâm. Chỉ có một số ít những anh dân phòng say rượu luôn tìm cách đánh người, một số kẻ luôn rình mò, phá hoại người khác. Thực ra chúng ta, về suy nghĩ và nhận thức có khác nhau, nhưng những vết chân trần in trên cát này, giữa tôi và anh, đều như nhau, đều chia xẻ chung một cội nguồn, một gốc rễ xa xăm.

Hành trình kayak qua 9 cửa sông Mekong, June, 2016, ngày 3

Rồi vừa đi vừa ca rằng:
Sông Đằng một dải dài ghê,
Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
Những phường bất nghĩa tiêu vong…

hởi đầu ngày thứ 3, chèo qua cửa Đại, bên này là Gò Công Đông, Tiền Giang, bên kia đã là Bình Đại, Bến Tre. Thời tiết 2 hôm nay lặp lại theo một mẫu chung, sáng trời êm, biển lặng, chiều tối có chút mây và mưa nhẹ, nếu có dông cũng chỉ là dông nhỏ, rất thuận lợi cho việc chèo thuyền. Hành trình vượt cửa Đại cũng không có nhiều sóng gió. Nửa đầu tôi chèo đi trong khung cảnh buổi sáng ban mai mờ mịt, yên ắng đến lạ thường, sương mù còn hơi giăng ngang mờ mờ trên mặt biển. Tập trung vào đếm nhịp chèo thầm trong đầu từ 1 đến 100, rồi cứ thế lặp đi lặp lại!

Việc nghỉ ngơi hoàn toàn ngày hôm qua đã chứng tỏ hiệu quả, chèo thuyền đi như trong một bài kinh cầu, tiếng gõ mõ đếm nhịp, hơi thở đều đặn, tâm trí hoàn toàn chuyên chú. Nửa sau của đoạn đường vượt cửa Đại bỗng dưng bị xáo trộn bởi hàng ngàn, hàng ngàn chiếc ghe lưới nhỏ từ cửa sông đổ ra, gây náo loạn cả một vùng biển. Chưa bao giờ tôi thấy ghe thuyền kéo lưới cá nhiều đến thế, chạy đi chạy lại ầm ĩ cả cửa sông, gây ra rất nhiều sóng nhỏ, hơi khó khăn cho việc chèo thuyền chút. Tôi cố gắng chèo nhanh cho qua đoạn giao thông tấp nập này.

Đoạn đường tiếp theo xinh đẹp lạ thường, những bờ biển hoang vắng, những rặng dương, những vạt rau muống biển xanh um. Tuy không thể so với tiêu chuẩn “biển xanh, cát trắng” như ở các tỉnh miền Trung, Nha Trang, Đà Nẵng… nhưng biển miền Tây đôi chỗ cũng có nét đẹp, vẻ thú vị riêng. Suốt một đoạn đường đến cửa sông Mêkong tiếp theo là cửa Ba Lai, cảnh quan đều hoang vắng, nên thơ như thế. Phần đầu thời gian vượt cửa Ba Lai thuận lợi, nhưng nửa sau, trời về chiều, gió mạnh dần lên, sóng cũng theo đó cao chừng 7, 8 tấc, mưa nặng hạt bay lất phất.

Nhắm vào bên kia cửa biển, tôi ra sức chèo, đột nhiên nhận ra mũi tên chỉ hướng trên màn hình của chiếc Garmin chỉ theo một hướng khác, ngược ra cửa biển. Nhận ra ngay ở đây có một dòng chảy mạnh, ước tốc độ phải trên 5 km/h đang đẩy thuyền dạt theo hướng khác. Chỉnh lại tư thế ngồi trở lại ngay ngắn chỉn chu, dồn lực vào mái chèo. Giờ này thuỷ triều đang rút mạnh ra biển, nhưng gió lại thổi mạnh ngược vào hướng cửa sông, gây ra hiện tượng sóng đứng rất khó chịu. Vết lưu đường đi trên Garmin thể hiện một cung tròn, trong khi tôi đang ra sức chèo theo đường thẳng!

Quá 5h 30′ thì qua đến bên kia cửa sông, địa phận của HTX nuôi nghêu Bảo Thuận, Bình Đại, Bến Tre. Đã quá mệt mỏi, tôi vội cắm lều, nấu cơm ăn xong liền chui vào ngủ. Những tưởng yên thân, gần 8h tối bị đánh thức dậy bởi dân phòng và bảo vệ của bãi nuôi nghêu. Họ đưa tôi về trụ sở, thậm chí không nói không rằng còn khiên cả chiếc kayak từ bờ biển lên để đó, rồi tra hỏi tôi là ai, đi đâu, làm gì, vâng vâng… Tôi cố gắng giải thích đơn giản rõ ràng, nhưng họ càng không tin, càng tỏ ra hung hãn. Thấy tình hình không ổn, tôi chủ động nhờ họ gọi công an xã xuống làm việc.

Anh công an trẻ xem xét giấy tờ, hỏi thăm tôi một chút, rồi một cách từ tốn, xoa dịu tình hình. Ảnh bảo rằng anh này chỉ đi du lịch bụi, không làm gì phạm pháp, tuy nhiên không nên ngủ đêm trên bãi nghêu. Sau đó ảnh chở tôi về nhà nghỉ trong xã, chờ mai đi tiếp. Nhờ ảnh kể, tôi mới thực sự hiểu được đầu đuôi câu chuyện. Trên những bãi nuôi nghêu như thế này, từng xảy ra rất nhiều vụ “nghêu tặc”, hàng chục người dân xứ khác đến công khai cướp nghêu mà người dân địa phương không làm gì được! Nên cũng thông cảm cho cái độ vừa nghi kị, vừa hung hăng của họ!

Ảnh còn giải thích thêm rằng họ (những người nuôi nghêu) nghi bất kỳ ai lạ mặt vào bãi nghêu, vì những “nghêu tặc” thường rải người đi “do thám”, xem bãi nào nhiều nghêu, nghêu to để sau đó tổ chức đi cướp, mỗi lần đi có đến 50, 60 người. Thật sự biết ơn anh công an xã có hiểu biết, mà thái độ cũng rất tử tế. Ông chủ nhà nghỉ trong xã là một giáo viên tiểu học địa phương, cũng rất niềm nở, hiếu khách. Tôi tận dụng cơ hội này để… tắm 😀, đã 3 ngày lê lết ngoài biển, sạc pin điện thoại, sáng hôm sau còn thong thả cafe sáng, vào chợ mua một ít thức ăn, rồi mới xuống lại bờ biển.

Phải đến 10h sáng hôm sau mới có thể bắt đầu ngày thứ 4 của hành trình. Có một chút sơ suất là quên xin số điện thoại của anh công an để gởi đến ảnh một lời cám ơn! Qua cái tai nạn nhỏ này, nhận ra thêm một tính xấu của người Việt, hễ cái gì đụng đến “nồi cơm” là họ liền phản ứng một cách cực đoan thái quá! Cái XH này cần biết bao một cơ chế luật pháp để khuyến khích điều đúng, người tốt, khống chế trừng phạt cái sai, làm minh bạch rõ ràng mọi chuyện, chứ không thể để tình trạng trắng đen lẫn lộn, người dân sống trong nghi kỵ sợ hãi như thế này mãi được!