karate

esse làm 1 hành trình về Phúc Kiến trong 1 series 5 phần, khám phá lại nguồn gốc xa xưa của Karate, khi 2 môn võ: Bạch hạc quyền và Phật pháp quyền được truyền từ Trung Quốc sang Okinawa, Nhật Bản và dần phát triển thành karate ngày nay. Cái nhìn phương Tây nhìn chung vẫn hệ thống, khoa học lạ lùng. Chuyện bắt đầu khi nhà Thanh diệt nhà Minh, tấn công xuống phía Nam, đàn áp dân chúng, đốt phá chùa chiền. Một số nhà sư phải chạy trốn, mai danh ẩn tích, một số hoàn tục, một số tham gia thành lập các hội kín Phản Thanh Phục Minh, và bắt đầu dạy võ cho dân chúng, trong số đó tương truyền có một ni cô gọi là Ngũ Mai sư thái.

Nhưng học võ kiểu Thiếu Lâm nó quá công phu, mất 10, 20 năm hay nhiều hơn, nên các nhà sư chọn dạy cho dân chúng một môn quyền dễ học nhất, làm sao nhanh có kết quả nhất, đó chính là Bạch Hạc quyền, nguồn gốc của rất nhiều phái võ Nam Trung Quốc hiện nay, kể cả Vịnh Xuân. Thế nên mới có suy nghĩ là, võ học trong thiên hạ bắt nguồn từ… Thiếu Lâm. Phần nào đó đúng là như thế, vì chỉ có các nhà sư dành cả đời để làm một việc gì đó mới có thể phát triển võ học đến chỗ có lý luận, phương pháp, bài bản. Thêm nữa là sự truyền thừa trong chùa liên tục khó gián đoạn, còn trong dân gian, nếu thằng con lười học võ là coi như thằng cha… thất truyền.

Rồi truyền sang Nhật Bản, hình thành nên các bài kata, những kata này được chuẩn hoá, đã tinh giản đi nhiều, bỏ bớt những phần rườm rà, chỉ giữ lại những gì quan trọng. Thế nhưng ở nơi gốc gác là Phúc Kiến, Trung Quốc thì nó vẫn được giảng dạy với dạng phức tạp ban đầu. Rồi khi người Nhật, từ năm 1929, biến Karate thành một môn thể dục dạy trong trường học thì họ bỏ luôn bunkai – phần ứng dụng của kata, cố tình dấu những chi tiết nguy hiểm để dạy cho học sinh tiểu học, nên dần dần võ sinh chỉ còn biết “múa may” theo những bài bản có sẵn, ít người hiểu làm sao để sử dụng nó trong thực chiến, điều tương tự cũng xảy ra ở Trung Quốc.

Đó là nguồn gốc của sự tranh cãi hiện nay: võ cổ truyền có “thực chất” hay không!? Thực hay không là ở người sử dụng, đa số chỉ xem nó như một môn thể thao, còn với một số người có năng lực nhìn nhận sâu xa hơn thì họ lại thấy khác. Nên nhớ, những loại như kickboxing, MMA vẫn chưa thể gọi là “thực chiến”, vẫn còn nhiều luật, giới hạn: sử dụng găng tay, cấm đánh vào chỗ hiểm, etc, nên thắng thua phụ thuộc nhiều vào thể hình và thể lực. Còn với võ cổ truyền, hiểu theo nghĩa võ chiến đấu thực tế ngày xưa, thì chẳng có thủ đoạn nào là không được phép: cắn, cào, nắm tóc, đánh vào chỗ hiểm, chọc vào mắt, dùng ám khí, thuốc độc, binh khí, etc…

Nếu không hiểu về văn hoá cổ truyền Trung Quốc, dễ nhận định sai lạc rằng võ cổ truyền chỉ là trò múa may “vô hại”. Một số “bài bản” hiện đại đúng là như thế, các bài quyền được hình thức hoá cao độ để phục vụ mục đích giảng dạy và “thẩm mỹ”. Nhưng khi cởi găng tay ra, cho phép dùng bàn tay mở, cho phép dùng ngón tay chọc vào mắt, đánh vào các chổ hiểm, dùng các đòn “cầm nã thủ”, khoá, bẻ xương, thì ngay lập tức, “hình thái” trận chiến sẽ thay đổi, không đơn thuần chỉ dựa vào thể hình, thể lực như trong Kickboxing, MMA nữa. Một truyền thống văn hoá rực rỡ và sâu dày hàng ngàn năm, đâu có phải chỉ một lời “ngu ngốc” mà nói được…

Leave a Reply