tần thời minh nguyệt

text=秦时明月&font=1&size=17&color=0000FF

hi nhỏ, một mình tự học Hán tự, tự đọc thơ Đường, mọi thứ đều là trên giấy trắng mực đen, thông tin không được phong phú, đa phương tiện, đa chiều như bây giờ. Tất cả chỉ là một mình tự thưởng thức cái đẹp, những gì lịch sử còn lưu lại, Đường thi với gần 5 vạn (50 000) bài của hơn 2 ngàn tác giả (số lượng thực tế chắc chắn lớn hơn nhiều, không kể phần đã thất truyền, mai một qua hơn 1200 năm biến động lịch sử).

Kho tàng văn hoá đồ sộ như thế, Trung Quốc lâu lâu bẻ ra một miếng là làm thành một bộ phim, thỉnh thoảng trích một câu là làm được một series truyền hình, thậm chí còn không cần tới một câu, Tần thời minh nguyệt mới có 4 chữ trong một câu 7 chữ. Trông người lại ngẫm đến ta, xưa có câu Nôm na là cha mách qué, ý nói về bản chất, ngôn ngữ Việt cũng thể… phường “ba que xỏ lá”, chẳng có thực chất, thành quả gì!

Lại nói gần đây, giới ngôn ngữ học có xu hướng đánh giá mới cho rằng, thực ra “tiếng Việt” chưa phải là một ngôn ngữ đầy đủ, hoàn chỉnh, mà mới chỉ là một “Creole language”, một dạng tập hợp, hình thành tạm bợ, nhất thời từ nhiều nguồn khác nhau, thừa hưởng cấu trúc ngữ pháp từ gốc gác Môn – Khmer, tiếp nhận hệ thống thanh điệu từ phía Tày – Thái và vay mượn một lượng rất lớn từ vựng từ nguồn Hán tự… 😞 😞

tiêu hạ khách

text=蕉下客&font=1&size=17&color=0000FF

Đường xa mưa gió một chèo
Cửa nhà, ruột thịt thôi đều bỏ qua.
Con đành lỗi với mẹ cha,
Khóc thương chỉ thiệt thân già đấy thôi.
Cùng thông số đã định rồi,

Hợp tan âu cũng duyên trời chi đây.

Phân chia hai ngả từ nay,

Dám mong giữ được ngày ngày bình yên.

Con đi xin chớ lo phiền!

iả Thám Xuân – “cô Ba hoa hồng” của phủ Vinh quốc công – Tiêu hạ khách của Hải Đường thi xã – 30 năm trước xem phim chỉ thích mỗi một nhân vật này! Không xinh đẹp như Tiêu Tương phi tử – Lâm Đại Ngọc, không thông minh như Hành Vu quân – Tiết Bảo Thoa, nhưng tài năng, phẩm hạnh đôi đường trọn vẹn, trong Kim Lăng thập nhị thoa chính sách vẫn là người có kết cục tốt đẹp nhất, phúc trạch được viên mãn về sau!

uổng ngưng mi

text=枉凝眉&font=1&size=17&color=0000FF

Một bên hoa nở vườn tiên,
Một bên ngọc đẹp không hoen ố màu.
Bảo rằng chẳng có duyên đâu,
Thì sao lại được gặp nhau kiếp này?
Bảo rằng đã sẵn duyên may,

Thì sao lại chóng đổi thay lời nguyền?

Một bên ngầm ngấm than phiền,

Một bên đeo đẳng hão huyền uổng công!

Một bên trăng rọi trên sông,

Một bên hoa nở bóng lồng trong gương.

Mắt này có mấy giọt sương,

Mà tuôn chảy suốt năm trường, được chăng?

àn cổ tranh và diễn xướng, bài Uổng ngưng mi, chính là bài nhạc giáo đầu phim Hồng lâu mộng phiên bản 1987. Càng nghe càng thấy “nể và sợ” gia tài văn hoá, thi ca, âm nhạc cổ điển Trung Hoa. Mặc dù với thời gian, chiến tranh, loạn lạc… nhạc phổ các thời Tống, Nguyên trở về trước hầu như đã tiêu tán, thất truyền hoàn toàn, nhưng nhạc phổ của các triều Minh, Thanh vẫn còn được bảo tồn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay!

sơn pha dương

text=山坡羊&font=1&size=17&color=0000FF

oi mãi không chán, chỉ mấy phút 00:38 ~ 00:42, đoạn này, Quách Tĩnh cõng Hoàng Dung lên núi cầu xin Nhất Đăng đại sư trị thương, gặp người Tiều phu, một trong bốn đệ tử của Nhất Đăng. Đoạn phim không có đánh đấm gì, đơn giản chỉ là “khoe” kho tàng văn hoá cổ Trung Quốc! Người tiều phu thoạt tiên hát một điệu Sơn pha dương, bài Hàm Dương hoài cổ, rồi lại tiếp tục hát theo điệu đó, một bài Đồng Quan hoài cổ.

Hoàng Dung bèn đáp lại cũng bằng một bài theo điệu Sơn pha dương – Đạo tình. Phải hiểu cổ văn thì mới cảm nhận hết được cái hay tuyệt diệu của trường đoạn phim này, hai người đối đáp với nhau chỉ toàn dùng thơ và nhạc, trích dẫn ba bài thơ đời Nguyên và một điệu nhạc “Sơn pha dương”. Đồng thời cũng thấy rõ dụng tâm, công phu dàn dựng đoạn phim, giới thiệu đồng thời cả cổ văn và cổ nhạc Trung Quốc!

ngũ bách niên tang điền thương hải

text=五百年桑田沧海&font=1&size=17&color=0000FF

Năm trăm năm, vật đổi sao dời,
Đá vô tri cũng ngậm ngùi rêu xanh.
Năm trăm năm! năm trăm năm!
Ngũ Hành Sơn nặng, giam cầm thân ta.
Bao ngày tuyết nổi, sương sa,
Cuối trời hút bóng, mắt nhoà cánh chim.
Còn đây rạo rực trái tim,
Thương về chốn cũ, mãi tìm tiêu dao.
Anh hùng ngang dọc trời cao,
Sá chi lửa đốt, sợ nào giá băng.
Vẫn nguyên chí hướng tung hoành,
Lòng tin ở lẽ công bằng vẫn nguyên.
Tiếc thay năm tháng triền miên,
Trách ta, thành kẻ than phiền, vô công.
Vì sao, vì sao? Chí tang bồng,
Thành thân cá chậu, chim lồng hỡi ai!?

ại nói về phim Tây Du Ký. Những năm 80, xã hội TQ bắt đầu có chút cởi mở, người làm phim mượn hình ảnh Tôn Ngộ Không bị đè dưới núi Ngũ Hành suốt 500 năm để khéo léo phản đối nhà cầm quyền: Ròng rã năm trăm năm, Ruộng dâu hoá bể xanh, Đá mòn rêu xanh bám, Nhưng trái tim vẫn lành. Vẫn hướng về tự do, Ngại chi ngày lửa đỏ… May mắn đây đã là những năm của “Lão Đặng” với cái lý luận “mèo đen, mèo trắng”…

thành ngữ 4 chữ

text=四个字的成语&font=1&size=17&color=0000FF









ưa xem phim Hoàn Châu cách cách, Tiểu Yến Tử sau khi học Tam tự kinh (kinh 3 chữ) thì tiếp tục học sử dụng thành ngữ 4 chữ. Đây là khởi đầu của vô số màn hài hước đặc sắc trong phim, vì Tiểu Yến Tử thì siêu dốt về chữ nghĩa, mà thành ngữ 4 chữ trong cổ văn TQ có đến hàng vạn vạn 😬. Chỉ riêng những thành ngữ bắt đầu với chữ “nhất” cũng có đến 3 ngàn, học 1 chữ “nhất” này cả năm cũng chưa hết, ví dụ như:

Nhất ngôn vi định, nhất phàm phong thuận, nhất nhật tam thu, nhất phiến băng tâm, nhất tự thiên kim, nhất đao lưỡng đoạn, nhất bản vạn lợi, nhất bộ đăng thiên, nhất ngôn nan tận, nhất ngôn cửu đỉnh, nhất hô bách ứng, nhất diệp tri thu, nhất lộ bình an, nhất tiễn song điêu, nhất cử lưỡng tiện, nhất thạch nhị điểu, nhất thế chi hùng, nhất kiến như cố, nhất quốc tam công, nhất triêu nhất tịch, nhất tảo nhi không, nhất tự vi sư, etc…

Cái sự dốt của Tiểu Yến Tử được sử dụng làm yếu tố gây cười xuyên suốt phim, đồng thời với khán giả mà nói, cũng là một công cụ giáo dục. Thành ngữ 4 chữ rất phổ biến trong cổ văn TQ, đôi khi cả đoạn văn dài dùng toàn thành ngữ, nghe cân đối, nhịp nhàng, ngắn gọn, súc tích. Ngay cả khi không dùng thành ngữ thì thói quen dùng cụm 4 từ cũng rất phổ biến trong hành văn cổ, như thế nghe mới có vẻ “có học thức” và “sang trọng”.

Con đường đào tạo từ một cô gái mãi võ giang hồ trở thành một công chúa quý tộc phải trãi qua rất nhiều chông gai, đầu tiên là những bước giáo dục cơ bản này. Mặc dù chưa bao giờ thật sự thích xem những kiểu phim drama như Hoàn Châu cách cách, nhưng vẫn xem để học thêm về cổ văn (tốt nhất nên xem phụ đề tiếng Trung). Dưới đây là một số thành ngữ 4 chữ phổ biến thường sử dụng trong phim kiếm hiệp, cổ trang:

text=牛嚼牡丹&font=2&size=17&color=222222 – Ngưu tước mẫu đơn – Bò ăn hoa mẫu đơn
text=猫哭老鼠&font=2&size=17&color=222222 – Miêu khốc lão thử – Mèo khóc chuột già
text=笑里藏刀&font=2&size=17&color=222222 – Tiếu lý tàng đao – Dấu dao trong nụ cười
text=海里捞针&font=2&size=17&color=222222 – Hải lý lao châm – Mò kim đáy bể
text=班门弄斧&font=2&size=17&color=222222 – Ban môn lộng cân – Múa rìu trước cửa Lỗ Ban
text=借刀杀人&font=2&size=17&color=222222 – Tá đao sát nhân – Mượn đao giết người
text=冤家路窄&font=2&size=17&color=222222 – Oan gia lộ trách – Ngõ hẹp gặp oan gia
text=水中捞月&font=2&size=17&color=222222 – Thủy trung lao nguyệt – Mò trăng đáy nước
text=打草惊蛇&font=2&size=17&color=222222 – Đả thảo kinh xà – Đánh cỏ động rắn
text=对牛弹琴&font=2&size=17&color=222222 – Đối ngưu đàn cầm – Đàn gảy tai trâu
text=过河拆桥&font=2&size=17&color=222222 – Quá hà sách kiều – Qua cầu rút ván
text=落叶归根&font=2&size=17&color=222222 – Lạc diệp quy căn – Lá rụng về cội
text=亡羊补牢&font=2&size=17&color=222222 – Vong dương bổ lao – Mất bò mới lo làm chuồng
text=守株待兔&font=2&size=17&color=222222 – Thủ chu đãi thố – Ôm cây đợi thỏ
text=顺水推舟&font=2&size=17&color=222222 – Thuận thuỷ thôi chu – Thuận nước đẩy thuyền
text=以卵击石&font=2&size=17&color=222222 – Dĩ noãn kích thạch – Lấy trứng chọi đá
text=走马观花&font=2&size=17&color=222222 – Tẩu mã quan hoa – Cưỡi ngựa xem hoa
text=斩草除根&font=2&size=17&color=222222 – Trảm thảo trừ căn – Nhổ cỏ tận gốc
text=一箭双雕&font=2&size=17&color=222222 – Nhất tiễn song điêu – 1 mũi tên trúng 2 đích
text=半斤八两&font=2&size=17&color=222222 – Bán cân bát lượng – Kẻ tám lạng, người nửa cân
text=不共戴天&font=2&size=17&color=222222 – Bất cộng đái thiên – Không đội trời chung
text=不可思谊&font=2&size=17&color=222222 – Bất khả tư nghì – “Không thể giảng cho hiểu được”
text=闭月羞花&font=2&size=17&color=222222 – Bế nguyệt tu hoa – Hoa nhường nguyệt thẹn
text=甘拜下风&font=2&size=17&color=222222 – Cam bái hạ phong – Cam chịu nhận thua
text=指腹为婚&font=2&size=17&color=222222 – Chỉ phúc vi hôn – Hứa hôn từ trong bụng mẹ
text=孤掌难鸣&font=2&size=17&color=222222 – Cô chưởng nan minh – 1 bàn tay vỗ không thành tiếng kêu
text=强词夺理&font=2&size=17&color=222222 – Cưỡng từ đoạt lý – Nguỵ biện, nói xàm xí
text=造极登峰&font=2&size=17&color=222222 – Tạo cực đăng phong – Đạt tới đỉnh cao
text=同归于尽&font=2&size=17&color=222222 – Đồng quy vu tận – Cả 2 cùng chết
text=一帆风顺&font=2&size=17&color=222222 – Nhất phàm phong thuận – Thuận buồm xuôi gió
text=拔刀相助&font=2&size=17&color=222222 – Bạt đao tương trợ – Rút đao giúp đỡ
text=衣锦还乡&font=2&size=17&color=222222 – Y cẩm hoàn hương – Áo gấm về làng
text=掩耳盗铃&font=2&size=17&color=222222 – Yểm nhĩ đạo linh – Bịt tai trộm chuông
text=恒河沙数&font=2&size=17&color=222222 – Hằng hà sa số – Nhiều như số hạt cát bên bờ sông Hằng
text=木已成舟&font=2&size=17&color=222222 – Mộc dĩ thành chu – Ván đã đóng thuyền
text=锦衣夜行&font=2&size=17&color=222222 – Cẩm y dạ hành – Áo gấm đi đêm
text=饮水思源&font=2&size=17&color=222222 – Ẩm thuỷ tư nguyên – Uống nước nhớ nguồn
text=流沙掌中&font=2&size=17&color=222222 – Lưu sa chưởng trung – Cát chảy trong lòng bàn tay
text=望子成龙&font=2&size=17&color=222222 – Vọng tử thành long – Mong con thành tài
text=传宗接代&font=2&size=17&color=222222 – Truyền tông tiếp đại – Nối dõi tông đường
text=反复无常&font=2&size=17&color=222222 – Phản phục vô thường – Thường xuyên thay đổi
text=了如指掌&font=2&size=17&color=222222 – Liễu như chỉ chưởng – Rõ như trong lòng bàn tay
text=幸灾乐祸 &font=2&size=17&color=222222 – Hạnh tai lạc hoạ – Cười trên nỗi đau của người khác
text=狐假虎威&font=2&size=17&color=222222 – Hồ giả hổ uy – Cáo mượn oai hùm
text=两全其美&font=2&size=17&color=222222 – Lưỡng toàn kỳ mỹ – Vẹn cả đôi đường
text=措手不及&font=2&size=17&color=222222 – Thố thủ bất cập – Trở tay không kịp
text=望梅止渴&font=2&size=17&color=222222 – Vọng mai chỉ khát – Trông mơ giải khát, ăn bánh vẽ
text=一刀两断&font=2&size=17&color=222222 – Nhất đao lưỡng đoạn – Chém 1 đao thành 2 khúc
text=夜长梦多&font=2&size=17&color=222222 – Dạ trường mộng đa – Đêm dài lắm mộng
text=炉火纯青&font=2&size=17&color=222222 – Lô hoả thuần thanh – Lửa trong lò toàn 1 màu xanh
text=同床异梦&font=2&size=17&color=222222 – Đồng sàng dị mộng – Chung giường nhưng khác mộng
text=失之毫厘,差之千里&font=2&size=17&color=222222 – Thất chi hào ly, sai chi thiên lý
text=宁为玉碎,不为瓦全&font=2&size=17&color=222222 – Trữ vi ngọc toái, bất vi ngoã toàn
text=良药苦口,忠言逆耳&font=2&size=17&color=222222 – Lương dược khổ khẩu, trung ngôn nghịch nhĩ
text=道高一尺,魔高一丈&font=2&size=17&color=222222 – Đạo cao nhất xích, ma cao nhất trượng
text=处女守身,处士守名&font=2&size=17&color=222222 – Xử nữ thủ thân, xử sĩ thủ danh
text=英雄气短,儿女情长&font=2&size=17&color=222222 – Anh hùng khí đoản, nhi nữ tình trường
text=近朱者赤,近墨者黑&font=2&size=17&color=222222 – Cận chu giả xích, cận mặc giả hắc
text=近在眼前,远在天边&font=2&size=17&color=222222 – Cận tại nhãn tiền, viễn tại thiên biên
text=龙生九子,各不相同&font=2&size=17&color=222222 – Long sinh cửu tử, các bất tương đồng
text=永结同心,百年好合&font=2&size=17&color=222222 – Vĩnh kết đồng tâm, bách niên hảo hợp
text=江山异改,本性难移&font=2&size=17&color=222222 – Giang sơn dị cải, bản tính nan di
text=白刀子进,红刀子出&font=2&size=17&color=222222 – Bạch đao tử tiến, hồng đao tử xuất
text=君子报仇,十年不晚&font=2&size=17&color=222222 – Quân tử báo cừu, thập niên bất vãn
text=十年树木,百年树人&font=2&size=17&color=222222 – Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân
text=狗口里生,不出象牙&font=2&size=17&color=222222 – Cẩu khẩu lý sinh, bất xuất tượng nha
text=老鼠看书,咬文嚼字&font=2&size=17&color=222222 – Lão thử khán thư, giảo văn tước tự
text=青山不改,泉水长流,后会有其&font=2&size=17&color=222222 – Thanh sơn bất cải, tuyền thuỷ trường lưu, hậu hội hữu kỳ

tháng năm vội vã

text=匆匆那年&font=1&size=17&color=0000FF





Ca từ viết rất hay, có thể gián tiếp nói lên những điều vốn rất khó thành từ ngữ, ý tại ngôn ngoại: Đừng trách mối tình không có thời gian để tập luyện, chính là tháng năm đã khoan dung ban tặng thời gian để chúng ta quên đi lời hẹn ước. Đừng trách ai cũng không thể có một lần yêu trọn vẹn, chính là thời gian đã thiện ý lưu lại cho chúng ta những vấn vương vụn vỡ. Bởi chúng ta đã không hiểu rằng những lời hứa mãi bên nhau cố chấp ấy chỉ là những lời báo trước chia tay.

háng năm vội vã – Thông thông na niên, một phim hay cho độ tuổi thanh niên (và cho cả những người đã lớn muốn soi lại quãng đời tuổi trẻ đã qua). Tuy không phải là quá hay trong cảm nhận của tôi, nhưng phim có một bản nhạc cùng tên tuyệt vời, giọng hát như mây bay, nước chảy, như gió thổi của Vương Phi, và cái tiết tấu vội vàng của nó, như những hình ảnh mau chóng lướt qua, những hồi ức đẹp đẽ về những tháng năm tuổi trẻ say mê và khờ dại.

Trong con mắt khán giả phương Tây, những nhân vật chính trong phim hiện ra có chút nông nổi, thiếu kiềm chế và nhẫn nại trước những sóng gió, đổi thay trong cuộc đời, để cuộc tình có nhiều hệ luỵ đau thương. Nhưng đó chính là những gì diễn ra trong một xã hội đang trên đà mở cửa, đang thị trường hoá, một chút khủng hoảng “giá trị cá nhân”, ai cũng mãi chạy theo “một điều gì đó”. Cũng là những gì tuổi trẻ chưa thể có, chưa hiểu thấu chính mình, chưa lường trước hết những ngã rẽ trong cuộc đời.

once upon a time in odessa

gày xửa ngày xưa ở Odessa, một film Nga mới làm sau này, hình ảnh, ánh sáng cực đẹp, nhiều sound – track nhạc Nga & Ukraina siêu hay. Film về một tướng cướp, trùm giang hồ Odessa, về sau là một chỉ huy Hồng quân, tất cả đều là sự thật lịch sử. Việt Nam cũng có nhiều hình tượng giống y như thế: Trung tướng Nguyễn Bình, Thiếu tướng Dương Văn Dương, Đại tá Mai Văn Vĩnh, .v.v…

somewhere far away – 17 moments of spring

h my pain, I beg you to leave me, at least just for a while. Oh my cloud, the bluish cloud, do you fly to my dear home? Oh my shore, my beautiful shore, please show yourself, from afar, just an edge, a blury outline, my lovely – tender shore. I would like to swim to you so much, at least some day. Somewhere far away, somewhere very far away, mushroom – shaped rain is falling through the sunshine. Somewhere far away, somewhere in my memory, it’s getting warm just like in my childhood, though my memory now is covered under thick layers of snow…

ban chỉ

text=扳指&font=1&size=17&color=0000FF

em phim kiếm hiệp, cổ trang thường thấy một loại nhẫn khá lớn, đeo ở ngón tay cái, thoạt tiên nghĩ đó là một loại trang sức, nhưng thấy có điểm không ổn, vì ngón tay cái làm rất nhiều việc, đeo chiếc nhẫn lớn như thế rất vướng víu. Suy nghĩ và “google” một lúc thì biết đó không phải đơn thuần là chiếc nhẫn, tiếng Trung gọi là: ban chỉ – 扳指.

Nguyên thuỷ là dụng cụ để kéo cung, bảo vệ ngón tay khi phải giương những chiếc cung to và nặng, nhất là khi phải bắn nhiều phát liên tục. Dần dà, với những nhà quyền quý, công cụ này trở thành một vật mang tính chất trang sức, biểu tượng, không còn tính thực dụng ban đầu, và được làm bằng những vật liệu quý như vàng, ngọc…

Lại nói chuyện cái ban chỉ – 班指. Đoạn này, Kỷ Hiểu Lam kiến nghị mắt đã khỏi bệnh, có thể phục chức làm quan, Càn Long chưa muốn KHL trở lại làm quan, làm bộ muốn kiểm tra mắt, đưa bàn tay ra hỏi có bao nhiêu ngón (指 – chỉ – ngón tay). Dĩ nhiên là câu đố mẹo này lừa được KHL vì Càn Long đếm có 6 ngón (chỉ), kể cả cái “ban chỉ”! 😬