scarlet sails

a hoàng từ phía chiếc tàu bước nhanh tới; nhà vua mặc quần chẽn bằng nhung kiểu Hà Lan ngắn tới đầu gối, áo sơ-mi vải thô, ống tay xắn lên, đội mũ tròn bằng vải sơn, hất ra đằng sau. Sa hoàng dừng lại trước bục, kính cẩn bỏ mũ ra trước viên đô đốc Golovin to béo, đầu đội một bộ tóc giả to sù, tay cầm một cốc rượu nho Hungary: – Thưa ngài đô đốc, tôi hân hạnh được chào ngài! – Chào thợ cả Piotr Alekseevich, – Golovin nghiêm trang trả lời. – Thưa ngài đô đốc, tàu đã sẵn sàng hạ thuỷ. Ngài cho phép rút đòn kê. – Cầu Chúa phù hộ, làm đi! Ông quận công, ngừng xoắn bộ ria mép, kinh ngạc nhìn Sa hoàng: không khác gì một người thợ mộc bình thường, một người dòng dõi thấp kém! Nhà vua cúi chào viên đô đốc, đội mũ vào rồi hấp tấp bỏ đi, chân dẫm lên đống vỏ bào.

Rất nhiều tài liệu, thư từ, giấy tờ lịch sử còn lưu lại chứng thực điều này: Peter đóng rất nhiều vai trong cuộc đời mình, và diễn như thật! Với các tướng lĩnh, đô đốc, Peter vừa là Sa-hoàng, vừa là anh binh bét! Khi còn là 1 đứa trẻ chơi trận giả, Peter đã như thế, nhưng khi đã trưởng thành cũng vẫn như thế, xem cuộc sống như là sự tiếp diễn của những trò chơi lúc nhỏ! Người chỉ đọc thoáng qua thì sẽ nghĩ rằng Sa-hoàng là 1 kiểu… “đa nhân cách”, luân phiên diễn những vai rất khác nhau: có nhưng vai ngang bằng với lính tráng, uống rượu, cãi cọ, ẩu đả, nhưng cũng có những vai học thức, trầm ngâm trước các bản thiết kế, lại có những vai thực sự là Sa-hoàng tàn bạo, tự tay cầm rìu chặt đầu những kẻ nổi loạn… Ảnh: con tàu Rossiya (brig) tại lễ hội Cánh buồm đỏ thắm, St. Petersburg!

poltava, 1712

oltava, 1712, được đặt tên theo trận đại thắng tại Poltava, Ukraine chỉ mới 3 năm trước đó! Con tàu 1200 tấn, 54 súng này cũng do Peter trực tiếp giám sát thi công và trong 1 vài dịp, làm thuyền trưởng. Những chiến hạm của nước Nga đương thời thường chỉ 50 ~ 60 súng, mãi đến hơn 50 năm sau mới bắt đầu đóng những chiến hạm hạng nhất 100 ~ 120 súng! Không phải vì họ không đóng được tàu lớn hơn mà đơn giản vì những vùng như biển Đen, và nhất là biển Baltic, thường cạn, địa hình đáy biển phức tạp, thời tiết thất thường, những chiến hạm quá lớn không hoạt động hiệu quả được, và trong tác chiến, điển hình như trận Hải chiến Gangut, rất dễ bị các tàu galley chèo tay, nhỏ, yếu nhưng đông hơn và linh hoạt hơn đánh bại!

Cần phải nói về các “vai diễn” khác nhau mà Peter đóng trong lục quân và hải quân, đôi khi ông ấy đóng vai thuỷ thủ, đôi khi pháo thủ, đôi khi là thuyền trưởng! Điều này được những người thân cận với Peter, ví dụ như đô đốc Fyodor Apraksin tận dụng triệt để! Nếu thảo luận với thuỷ-thủ-Peter về thiết kế tàu, về chiến thuật trên biển thì Apraksin sẽ bảo vệ quan điểm của mình, cãi nhau đỏ mặt tía tai, không nhượng bộ! Nhưng nếu bàn bạc với Sa-hoàng-Peter thì Apraksin sẽ ngoan ngoãn chấp hành! Cũng phải nói thêm rằng, Peter luân chuyển giữa những “vai” khác nhau, và “diễn” như thật: từ y phục, cách xưng hô cho đến ngôn từ trên giấy tờ, tất cả đều theo đúng “chức vụ & cấp bậc”! Điều này thường chỉ thấy ở “thiên tài” hoặc “điên loạn”! 😅

goto predestinatsia

au khi ở Hà Lan học nghề mộc được vài tháng, Peter-1 vượt biển sang Anh, và được vua nước Anh, William-3 đón tiếp nồng hậu nhưng không nghi lễ, vì Peter du hành ẩn danh – incognito! Động cơ lớn nhất của Peter khi sang Anh là… các bản thiết kế thuyền! Mặc dù ông rất hâm mộ tay nghề đóng thuyền Hà Lan, Peter nhận thấy rằng nó vẫn thiếu tính hệ thống, chủ yếu vẫn dựa vào kinh nghiệm, thiếu bản vẽ chính xác và tài liệu kỹ thuật chuẩn hoá! Nhà vua Anh tặng Peter-1 chiếc du thuyền nhỏ làm quà, và chính chiếc thuyền này đã chở về Nga cả trăm chuyên gia, kỹ sư mà Sa-hoàng thuê được, đương nhiên phải trả một mức lương hậu hĩnh thì người ta mới chịu sang Nga làm việc! Chỉ hai năm sau thì Peter hoàn thành con tàu 58 súng Goto Predestinatsia, được xem là ship-of-the-line đầu tiên của nước Nga, được đóng hoàn toàn bằng “công nghệ” nội địa, bây giờ là con tàu bảo tàng ở Voronezh!

Nhân tiện nói về thuật ngữ ship-of-the-line, line ở đây là line-of-battle, đội hình hải chiến phổ biến nhất là 1 hàng dọc, 2 bên tiếp cận nhau 2 hàng song song và đấu súng! Chiến thuật 1 hàng dọc là phổ biến nhất trong hải quân, thậm chí đến cả thời hiện đại, Hải chiến Hoàng Sa, 1974 cũng bày đội hình 1 hàng dọc! Không có định nghĩa rõ ràng 1 con tàu như thế nào là được xem là ship-of-the-line, nhưng thường là phải trên 50 súng! Đội hình hàng dọc bảo đảm 1 điều là nếu tàu nào không chịu nổi hoả lực của đối phương thì có thể… bỏ hàng và… chạy! Nhưng cũng vì vậy mà các trận đấu theo chiến thuật này thường có kết quả không rõ ràng vì các tàu có xu hướng bỏ, dạt hàng! Để khắc phục điều này, ở trận Trafalgar, đô đốc Nelson đã sử dụng đội hình 2 hàng dọc, để khoá các tàu của đối phương và của chính bản thân vào 1 thế trận đan xen, bắt buộc phải đấu tới bitter-end, thắng bại rõ ràng mới thôi!

tsar – carpenter

hủ nhật nào cũng vậy, Ivan Artemist Brovkin tiếp con gái là Alekxandra và chàng rể đến ăn trưa tại ngôi nhà gạch mới xây ở phố Ilinka. Artemist goá vợ ở vậy. Người con trai cả là Aliosa vắng nhà, bận đi tuyển lính cho các trung đoàn. Lão còn ba người con trai nữa: Yakov phục vụ trong hải quân, ở Voronez; Gavrila du học ở Hà Lan tại các xưởng đóng tàu. Chỉ còn người con út Artamon, hai mươi mốt tuổi, ở nhà thảo và đọc thư từ, giữ sổ sách kế toán cho bố. Artamon nói thông thạo tiếng Đức, dịch cho bố những sách về thương mại và đọc cho bố nghe chơi bộ Sử ký của Pufendorf. Ivan Artemist nghe và thở dài: Lạy Chúa, thế mà chúng ta sống ở tận cùng trời cuối đất, như lợn!

Ivan Artemist Brovkin trong truyện cũng gần giống như Roman Abramovich vậy, thương gia gốc Do-thái làm nghề cung cấp nhu yếu phẩm cho quân đội của Sa-hoàng. Ảnh bên dưới: tượng đồng Peter học nghề thợ mộc đóng tàu ở Zaandam, Hà Lan, ngày nay đặt ở trong sân toà nhà Bộ Hải quân, thành phố St. Petersburg! Peter – nhà vua – thợ mộc còn thành thạo hàng chục nghề khác nữa, bàn tay đầy vết thương và chai sạn… Trong ảnh chiếc xuồng có vẻ nhỏ so với người, Peter thực tế không quá to con nhưng lại có chiều cao khủng hoảng, lên đến 2.03 m, nên dù thường xuyên mặc quần áo thợ thuyền, lính tráng lùi xùi nhưng giữa đám đông vẫn không thể nào lẫn đi đâu được!

shtandart

oàn xe đến Koenigsberg vào buổi chiều tà, bánh xe lăn ầm ầm trên mặt đường lát đá sạch bong. Không có rào giậu gì cả, thật là kỳ lạ! Nhà cửa trông thẳng ra phố; từ đường, có thể với tay tới những khung cửa sổ dài, có ô kính nhỏ. Khắp nơi sáng ngời một thứ ánh sáng niềm nở. Cửa ngõ đều bỏ ngỏ. Người đi lại không chút sợ hãi. Người ta những muốn hỏi họ: làm sao mà các ngươi lại không sợ mất trộm nhỉ? Có thể nào ở thành phố các ngươi lại không có trộm cướp ư? Trong ngôi nhà thương nhân họ đến ở, cả ở đấy nữa người ta cũng không cất giấu thứ gì, đồ vật quý giá để ngay trước mặt. Phải là một thằng ngốc mới không lấy gì. Vua Piotr ngắm nhìn những bức tranh, bát đĩa và sừng bò rừng, nói thầm với Alexaska:

Hãy cảnh cáo tất cả mọi người thật nghiêm khắc rằng hễ đứa nào táy máy dù chỉ là một trang sức nhỏ ta sẽ sai treo cổ nó ngay ở cổng.Bệ hạ nói đúng. Myn Herz, chính thần cũng lo. Trong khi chờ cho họ quen dần, thần sẽ cho khâu kín tất cả các túi áo quần của họ lại! Vì, cầu Chúa che chở, khi họ mà đã rượu vào thì biết thế nào được… 😅 Trích đoạn tiểu thuyết Pie đại đế – tác giả Aleksey Tolstoy! Ảnh bên dưới: Shtandart, con tàu đầu tiên của hạm đội Baltic, do Sa-hoàng Peter trực tiếp giám sát thi công và đồng thời cũng là thuyền trưởng đầu tiên (ảnh thực ra là con tàu replica, 1999, đóng mới theo mẫu cũ). Con tàu chọn trang phục màu đỏ để tới dự dạ hội “Scarlet sail” trên sông Neva, St. Petersburg.

100/24

ốn mùa tuần hoàn, từ mấy ngày trước đã ngửi được mùi hơi nước trong không khí, báo hiệu mùa mưa đang đến, đã nhận thấy áp suất thay đổi thông qua 2 cái “khí áp kế” là… 2 cái lỗ tai! Luôn có những vận động âm thầm, nhẹ nhàng len lỏi mà chỉ những giác quan thính nhạy như chó mới phát hiện ra được! 😃

Vận động và đổi thay, chấm dứt sự ù lỳ mang tên Covid! Trong tương lai gần thì phục hồi hậu Covid vẫn chưa thông suốt ngay được! Dự kiến là năm nay không làm hành trình nào đi xa cả, chỉ ở nhà làm việc, tiếp tục hoàn thiện các kỹ thuật brace & roll! Đang nghĩ về cái thử thách 100/24 – chèo 100km liên tục trong 24 tiếng!

around in ten

ách 2, 3 hôm đọc tin này lập tức hiểu luôn! 18 ngày mà “chèo” 80 km, nên gọi là “trôi dạt” thì đúng hơn! Được tìm thấy với mấy lít nước và chục gói mì (!!!), mà hành trình dự tính là 2000 km! Tính sơ sơ nhé, 1 ngày với cái xuồng như thế không thể đi quá 30 km, hải trình phải hơn 60 ngày, đó là tính điều kiện lý tưởng! Mỗi ngày tối thiểu 3kg nước và 0.5kg lương thực, nhân lên là thành 1 khối lượng đủ nhấn chìm chiếc xuồng! Cái “case” này nếu không phải là “tâm thần” thì e là biên phòng Thái nó gõ cho mềm đầu, vì chắc chắn sẽ nghi ngờ có mưu đồ gì khác!

Nhân tiện nói chút về micro / picro cruising! Đi bằng thuyền nhỏ, có 1 cái lưỡng đề – dilemma nan giải: thuyền nhỏ thì đi chậm nên hành trình sẽ kéo dài, dài hơn sẽ tiêu hao nhiều đồ ăn, nước uống hơn, thuyền nhỏ thì sức chứa nhỏ, đã nhỏ mà phải chứa nhiều thì lại càng đi chậm, mà càng chậm thì lại càng tiêu hao nhiều hơn… Nên có khi chưa chết vì sóng gió thì đã chết vì… đói khát! Chừng hơn chục năm trước có cái thử thách Around-in-ten, vòng quanh thế giới trên 1 chiếc xuồng ngắn hơn 10 feet (3.048m), nhiều người tham gia nhưng chưa ai làm được! 😅

radio direction finding

ình hình là ku Nga phá, nhiễu sóng GPS ở 1 số nước châu Âu! Cũng có 1 số quốc gia tự phá sóng GPS một cách có chủ đích! Tàu bè bắt đầu lắp đặt lại các hệ thống RDF – radio direction finding! Mấy năm trước có viết 1 bài về các hệ thống định vị radio như LORAN, CHAYKA… tìm góc tới 2 điểm đã biết, kẻ 2 đường thằng trên bản đồ, giao nhau ở đâu tức là vị trí tàu thuyền ở đó! Hy vọng không đến mức ngay cả RDF cũng ko xài được, vì ngày nay chẳng mấy ai còn rành cách xài kính lục phân – sextant nữa!

“quốc gia biển đảo”

ếu căn cứ vào tấm ảnh thì sóng cỡ 3 ~ 4 feet (0.9 ~ 1.2m), không gian lý tưởng để chèo kayak hay lướt sóng! Nước không quá sâu, thuyền mắc cạn, lật úp, thiệt hại nhân mạng nhiều như thế! 😢 Haiza, quá nhiều lần rồi không còn muốn nói nữa… quốc gia biển đảo mà… toàn loại nhát cáy, một chút kỹ năng vận động, sinh tồn cũng không có! 😢 Như trong bài báo này thì là một tình huống khá khó chịu, trước đây tôi đã từng mô tả, ai chèo kayak sẽ cảm nhận điều này rất rõ: 2 làn sóng ngược giao nhau, mà 1 trong 2 làn đó thực chất là sóng phản xạ của sóng đầu tiên. Giải pháp có thể là tăng ballast + kinh nghiệm xử lý của tài công! Thuyền mà, đến một lúc nào đó cũng sẽ lật thôi, quan trọng là nếu lật rồi thì phải xử lý làm sao!

Cross sea… xem video để hiểu thêm về hiện tượng sóng đánh từ nhiều hướng! Đôi khi là do 2 luồng gió thổi từ 2 hướng khác nhau, nhưng đôi khi cũng có thể do vật cản (đê, kè) hay do địa hình không bằng phẳng dưới đáy biển! Nên phải hiểu luồng lạch, sóng gió để chọn hướng tiếp cận phù hợp, chứ để sóng lớn đánh ngang hông thuyền là đến 1 lúc nào đó cũng sẽ lật thôi! Một khi tai nạn xảy ra, đương nhiên là nó… tập hợp đầy đủ những yếu tố “không đúng”! Thứ nhất là cái “chuẩn SB” gì đó rõ ràng là có vấn đề! VN mà, ai cũng rõ là có 1 rừng tiêu chuẩn, nhưng thực ra… chẳng có chuẩn nào! Thứ 2 là con tàu Phương Đông 05 vốn dĩ là tàu cá hoán cải, thêm cái cabin to và nặng phía trên, có gì bảo đảm các tính toán đều đúng!?

Thứ 3 là rõ ràng tàu không tự lật ngược lại (self – righting) được một khi bị nạn, với những con tàu closed – cabin thì đương nhiên phải có thử nghiệm lật thuyền (capsize test)! Theo như video và ảnh cứu nạn thì con tàu cứ nằm phơi bụng lên như thế nhiều giờ liền, tải giằng tàu (ballast) ở đâu?! Thứ 4 là cánh cửa: có nghi vấn khó mở cửa, nếu cửa mở ra ngoài, tàu lật úp trong vùng nước cạn thì cửa có thể không mở được, phải là loại cửa mở vào trong! Thứ 5 là kinh nghiệm của người điều khiển phương tiện, biển tuy phức tạp nhưng rõ ràng là sóng gió không quá lớn! Và cuối cùng là khả năng tự thân vận động của hành khách, chẳng lẽ không biết cách cởi áo phao ra ngụp xuống một đoạn ngắn để luồn qua cánh cửa!?

kayak techniques, roll, 4

hớ lại những lần đầu tiên, chẳng có gì phải giấu giếm, là tôi rất nhát, rất sợ cảm giác lật thuyền, đang yên ổn, khô ráo, tự dưng cắm đầu xuống, sặc nước và hoàn toàn không có khả năng cứu vãn tình thế! Nhưng đôi khi cứ phải lật một cái, cứ phải xoay qua một cái ngưỡng, rồi chuyện mới khác đi được! 🙂

Đến nay thì có thể nói phần lớn các kỹ thuật của kayak đều đã thành thạo, đương nhiên vẫn phải tiếp tục tập cho nhuần nhuyễn hơn nữa, ví dụ như các động tác bên tay phải vẫn chắc chắn và chuẩn hơn bên tay trái, mặc dù tôi vốn thuận tay trái (cái này cũng phải xem lại, có khi là kiểu người… không thuận tay nào) 🙂!