chiều trên quê hương tôi

…Chiều trên quê hương tôi,
Gió đến chơi từ bờ biển xa,
Núi đôi khi màu sim tím lạ…

ghĩ mà thấy nhục, lúc cỡ 10 ~ 11 tuổi, loay hoay suốt cả tháng trời trong khoa Mắt, BV chấn thương chỉnh hình Đà Nẵng (99 Hùng Vương, giờ hình như là ĐH Kỹ thuật Y-Dược ĐN)… vì có người quen làm BS ở đó nên xài ké được phòng thí nghiệm! Cùng với 1 thằng bạn hí hoáy tính toán tiêu cự, ghép thấu kính chế tạo monoscope, dùng 2 cái ống nhựa lồng vào nhau, kéo tới lui để điều chỉnh, độ phóng đại tối đa 6x! Rồi sau đem lên đồi Vọng Cảnh – Huế (tên đồi đúng nghĩa phù hợp với mục đích). Quan sát suốt 1 dải sông Hương, bên kia là điện Hòn Chén! Cảnh quan một dãi núi sống, đúng là “mãn nhãn”, lấy làm hài lòng lắm lắm!

Phải lên nhìn cho rõ cảnh quan rồi mới hiểu: Chiều trên quê hương tôi – TCS là thế nào! Rồi sau ku bạn, lấy tư cách “đồng tác giả”, xí mất cái ống nhòm! Nhục cái là giờ già đầu đi mua chứ không tự làm, “hàng chợ” giờ chắc gì tốt hơn hàng “nhà trồng”!? Vài lý do để dùng monocular (ống nhòm 1 ống) cho hoạt động dã ngoại: rẻ tiền, thấu kính nhựa, không phải thuỷ tinh như các loại chuyên nghiệp đắt tiền, nhưng vì thế mà bền, chống nước, không mất công bảo quản, nhỏ gọn, dùng cho kayak rất hợp, vì cần bắt mục tiêu nhanh, nhanh hơn ống nhòm đôi nhiều! Đôi khi quá xịn không hẳn là “tốt”, tốt tức là vừa đủ cho mục đích sử dụng!

are kayaks dangerous

ột vài con số… Theo US Coast Guard, trong năm 2020 có 37 triệu người Mỹ đi chèo thuyền kayak (con số lớn kinh hoàng), nhưng chỉ có 202 người đã chết! Trong số chết có thể làm rõ nguyên nhân, 75% là chết đuối! Trong số chết đuối, 86% là không mặc áo phao!

Gần 75% số người chết có chưa tới 100 giờ chèo thuyền! Bài học rút ra là: không uống rượu bia, bắt buộc phải mặc áo phao, nên có bạn đồng hành đi kèm, trang phục chống lạnh nếu cần, và dĩ nhiên yếu tố then chốt là kinh nghiệm: có càng nhiều “giờ bơi” càng tốt! 😀

sup

rong tình huống này, ván chèo đứng SUP vô cùng nguy hiểm, nhưng với 1 chiếc kayak cộng với người chèo có kinh nghiệm thì có thể trở thành: nguy hiểm được kiểm soát! Chèo SUP có rất nhiều điều vui, cơ bản là tư thế đứng thoải mái, và từ vị trí cao thì các bức ảnh chụp cũng đẹp hơn! Nhưng chèo kayak có vô số lợi thế hơn hẳn SUP. Ổn định theo phương ngang, ổn định hướng đi, mái chèo đôi có thể gia lực nhanh và đều, vị trí ngồi thấp bớt cản gió, nếu xuồng lật có thể nhanh chóng lật ngược lại được! Nhưng nói cho cùng vẫn phụ thuộc kinh nghiệm người chơi, khả năng đọc hiểu tình huống và đưa ra giải pháp hợp lý, cộng với ý chí “lì lợm” chiến đấu với điều kiện bất lợi!

Những môn “chạy bằng cơm”, dùng sức người thì không có cái hiểu biết nào lớn hơn là sự tự hiểu về bản thân, hiểu về sóng gió, dòng chảy, chứ nước 4 ~ 6 knots, gió 25 ~ 30 knots thì không cách nào sức người mà chiến thắng được! Hiểu khi nào có thể “make progress”, khi nào phải “stay safety”, khi nào cần tiết kiệm sức lực, khi nào cần phải bung sức hợp lý! Với ván SUP, nếu tư thế đứng chèo mà cảm thấy không an toàn thì có thể quỳ xuống chèo để ván ổn định hơn! Nếu sóng gió còn to hơn nữa thì nằm sát xuống ván, chèo bằng 2 tay như lướt sóng! Còn nếu chèo bằng 2 tay cũng không ăn thua, thì chỉ còn cách ôm ván chịu trận và kêu cứu (qua bộ đàm hàng hải) mà thôi!

Thường văn hoá phương Tây hiện đại, đối với những chuyện như thế này, sẽ tránh phê phán trực tiếp cá nhân, nhưng vẫn phải rút ra bài học gì đó, chơi phải có hiểu biết chứ không chỉ có liều mạng được, phải có quá trình rèn luyện, học hỏi từ từ, phải có đam mê lâu dài, chứ đừng chết chỉ vì mấy shot ảnh lảm nhảm post lên Facebook! Ở hướng ngược lại, không phải vì thiếu an toàn, vì sự nguy hiểm mà cấm, rồi thì nằm nhà ngủ hết cả lũ, mãi mãi không buồn vận động gì, thế rồi lại ngồi “tán láo, đĩ miệng” với nhau: “chúng ta là quốc gia biển đảo, là dân tộc bên bờ sóng”! Tổ sư Đạt Ma còn vượt qua sông Dương Tử chỉ bằng một cọng lau được mà, nên cứ phải khuyến khích đi ra sông, biển! 😀

new cart

hững ngày bị giãn cách XH vì Covid-19 (hình như là hơn 2 tháng), ở nhà làm rất nhiều phụ kiện thuyền bè nhưng lười post lên Face, làm 2 cái mái chèo mới bằng tre, thanh tre chẻ ra, cán cho dẹt và ghép lại, bào thành mái chèo. Với khối lượng riêng dưới 0.7 (kg/liter) tre nhẹ tương đương những loại gỗ thông thường nhưng bền hơn nhiều!

Làm thêm một cái xe đẩy mới, 2 bánh cao su đặc, có thể tháo dễ dàng thành 3 mảnh nhỏ bỏ vào trong khoang. Bánh nhỏ này tuy hơi khó đẩy đi trên địa hình cát, nhưng trên đất cứng hay đường nhựa thì không vấn đề gì, cứ gá hờ hờ vào đuôi thuyền và đẩy đi, cũng không cần phải buộc dây lại! Và cả mấy cái bóng đèn LED, vừa gắn lên thuyền xong!

ước định

ó người hỏi sao xài cái bóng bé xíu vậy, làm sao đủ sáng? Làm vài phép tính là biết ngay… hiện tại trên xuồng có 9 cell pin 18650 (dự định sẽ nâng cấp thành 12 cell), tổng dung lượng là 20 Amph, mỗi bóng 2W, trước sau tổng cộng 3 bóng, tổng công suất tiêu thụ là 6W.

Số giờ xài được theo lý thuyết sẽ là: 20(Ah) * 12(V) / 6(W) = 40(h), nhưng đó là danh định (nominal), thực tế cứ lấy số quảng cáo chia 2 được 20h, tức là chưa tới 2 đêm thắp sáng liên tục, hoặc 10 ngày nếu mỗi tối dùng 2h. Con số 10 ngày cũng là “dự trữ hành trình” ước định…

LED

ấn đề rất phiền là chuyện waterproof – chống thấm nước cho mấy ngọn đèn trên chiếc kayak! Dù cho có IP-xx bao nhiêu mà đem lên chiếc xuồng là chẳng thọ được mấy bữa! Không phải chỉ là thấm nước, phần nữa là độ bền nhiệt! Giữa trưa nắng đến 40 độ, nhiệt độ tích tụ trên bề mặt có khi lên hơn 60, mà xoay cái xuồng lật úp xuống nước là kha khá nhiều thứ bị… sốc nhiệt! Cái máy ảnh Canon đang xài, pin cũng hơi cũ, cứ lật xuống nước là cục pin nó bị sốc, bật không lên nguồn, phải đợi một lúc nó mới “hồi” lại!

Cứ ngâm nước rồi phơi nắng, rồi ngâm nước, rồi lại phơi nắng chừng vài tuần là các thể loại IP-xx lên đường hết! Đó là còn chưa kể các khoản vận động va chạm, ăn mòn muối biển… Mua bóng LED về tháo ra, hàn chì lại cho chắc chắn, rồi bơm keo vào cố định mọi thứ bên trong, ráp lại, gắn vào trên cái đế gỗ tròn nhỏ, cuốn băng keo quanh cục gỗ, rồi lại bơm epoxy vào đóng thành một cục keo to bảo vệ bên ngoài! Đợi keo khô, gọt tỉa, đánh bóng, trở thành mấy cái bóng LED dùng được thậm chí là dưới nước! 🙂

plasma

hi còn là cậu bé 9, 10 tuổi, học theo trong truyện Papillon – người tù khổ sai ấy (về sau hỡi ôi, mới biết là một tác phẩm hoàn toàn láo toét): chuẩn bị sẵn một cái ống đồng kín nước, vặn ra, bên trong chứa mấy hộp diêm, giấy viết, bút chì, kính lúp, cục nam châm, etc…

Chuẩn bị sẵn cả rồi, khi nào cần là… ta đi ngay thôi! Kiểu giống như: Heavy rings hold cigarettes, Upto lips and time forgets, While the Hollywood sun sets behind your back… Ấy thế mà chuẩn bị mãi từ đó đến giờ! Haiza, Việt Nam mà, xứ sở gì mà ruồi nhiều quá! 😀

virtue

acebook nhắc lại ngày này năm trước… Nhưng rút cuộc “virtue” là gì, là cái gì? Cuối cùng nó quay về “phẩm chất” con người, quay về dân trí, trình độ, lương tâm và trách nhiệm của mỗi cá nhân! Mà nói về “phẩm chất” ư, thời này á, làm gì có, toàn “phẩn (粪) chất” thôi! 😢

rừng luật

acebook nhắc ngày này năm trước… Lại nói chuyện “rừng luật” không bằng… “luật rừng”! Như vụ mô-tô nước tai nạn chết người trên sông SG gần đây, rồi dẫn tới việc hết sức tào lao là cấm mô-tô nước trên tuyến đường thuỷ nội địa. Chúng nó chỉ có nhậu, bolero, đua xe, đua ghe rồi chụp ảnh khoe Face chứ thể thao nước cái gì!? Nhưng vì 1 vài con sâu mà cấm cả nồi canh, rồi tự ngồi “đĩ miệng” với nhau: chúng ta là quốc gia biển đảo! 😢 Mọi thứ căn bản cuối cùng vẫn quay về phẩm chất, tư cách con người, luật không thể nào quy định mọi trường hợp được!

Nhưng rất nhiều khi là cách làm luật không đúng, ví dụ: nếu không thể quy định chính xác như thế nào là chằng buộc hàng hoá an toàn thì làm theo hướng ngược lại: quy định mức phạt thật nặng (thậm chí bỏ tù) nếu gây ra tai nạn, gây hậu quả nghiêm trọng! Là tự khắc chúng nó lo buộc cuộn thép đúng cách, tự khắc dân nó biết điều ngay thôi! Mấy chuyện này không phải các bác ấy không biết, nhưng làm luật đúng, hợp logic thì “ăn” vào đâu được, nên cứ phải nửa nạc nửa mỡ như thế, tự tạo ra 1 đống mâu thuẫn để tuỳ lúc, có thể diễn giải luật theo cách… tuỳ ý! 😢

Aivazovsky

hững người di cư đầu tiên tới Úc là các tội phạm, những người cần phải “tạm thời cách ly khỏi xã hội”. Những người di cư đầu tiên đến Mỹ là các thành phần Tân giáo, Thanh giáo, Tin Lành, Lutheran, etc… vì những mâu thuẫn tôn giáo kinh hoàng ở châu Âu mà phải ra đi tìm đường sống, tất nhiên cũng có nhiều thành phần di cư vì kinh tế! Châu Âu của “kỷ nguyên Ánh sáng” không “sáng” như chúng ta nghĩ mà trái lại: chiến tranh, dịch bệnh, đói kém, không thiếu thứ gì! Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha… tất cả những nước châu Âu đều tìm cách đẩy mâu thuẫn nội tại sang 1 thế giới khác, sang Tân thế giới hoặc các quốc gia thuộc địa khắp Á, Phi, Mỹ La-tinh… Và ngày nay chủ nghĩa “thực dân kiểu mới” không phải đã kết thúc, mà chỉ tiếp diễn với rất nhiều những hình thức khác mà thôi!

Nga là 1 quốc gia lục địa, mãi đến Peter-the-great, họ mới thực sự biết đến biển! Nên mâu thuẫn nội tại của họ không đẩy đi đâu được, mà bùng phát ngay chính trong nội bộ! Vì không thể “chạy trốn”, nên mâu thuẫn xã hội “hiện nguyên hình” theo những cách chân thực, khốc liệt nhất! Nên mỗi nền văn hoá “tốt” hay “xấu” theo cách riêng của nó, bảo rằng 1 bên là “dân chủ, tốt đẹp”, bên kia “đàn áp, xấu xa” e rằng nói 1 phía! 1 bên chuyên “xuất khẩu cách mạng”, 1 bên chuyên “xuất khẩu dân chủ” thảy đều là tìm cách đẩy – offload những vấn đề nội tại sang nơi khác mà thôi! Tôi chẳng tin gì vào cả 2 thứ vừa kể, kể cả đám gọi là “dân chủ” cũng chỉ thấy toàn “cuội”! 🙂 Vấn đề suy cho cùng ở ngay trước mắt, rất dễ thấy, các giá trị con người: trung thực, liêm chính chứ không phải quan điểm chính trị!

Nhưng giá trị con người, nói dễ nhưng không hề dễ, đấu đá bao nhiêu năm vẫn chưa thấy tốt hơn được bao nhiêu! Trong ngắn hạn, chuyện thay đổi tâm hồn con người, thay đổi văn hoá vẫn là chuyện vô cùng nan giải! Trong lúc chờ con người thay đổi ấy, mà tôi e là còn lâu lắm, không biết còn bao nhiều trăm, ngàn năm nữa… trong lúc chờ đợi điều đó thì có 1 lối thoát tạm thời, khả dĩ có thể làm cuộc sống dễ thở hơn 1 tí, dù chỉ là 1 tí thôi, và đây cũng là 1 bài học mà lịch sử đã dạy cho chúng ta, đó là… đi ra biển cả 😃, như đã phân tích phía trên (về các quốc gia đi ra biển và “tìm ra” Tân thế giới, thiết lập nên những vùng đất thuộc địa mới). Ảnh: bức tranh “Làn sóng thứ 9” của Ivan Aivazovsky, một trong những hoạ sĩ cổ điển hàng đầu của nước Nga, chuyên vẽ tranh về đề tài biển cả và hàng hải!