boat designing

ó mấy vấn đề về “thiết kế thuyền” từ xưa đến giờ không nói, vì biết nói ra cũng không có ai chia xẻ. Nhân tiện nói ra đây để khuyến khích, nếu ai đó đi vào “thiết kế thuyền”, vâng, chữ dùng quá là to, thực ra nó cũng đơn giản, chẳng có gì lớn lao. “Thuyền” ở đây hiểu là dạng recreational boat nhỏ chứ không nói về ship, ship chắc chắn là có nhiều chuyện phức tạp.

Đầu tiên hết là về phần mềm Free!Ship, đây là 1 phần mềm open-source gốc từ Nga, rất dể học và sử dụng, viết bằng ngôn ngữ Delphi. Vâng, cái anh Nga là chúa trùm chơi trò “cộng sản chủ nghĩa”, nếu không có những kiến thức về “thiết kế thuyền” đóng gói trong cái phần mềm này thì còn lâu chúng ta mới tiếp cận được cách làm, dù chỉ là ở mức độ sơ đẳng… 😃

Kế đến là mấy độ đo (measure) vật lý: Cp (prismatic coefficient), Cb (block coefficient), Cm, Cw, Kmt, S, LCB, LCF, etc… Cần có thời gian để hiểu các độ đo này, và biết được tại sao Cb < 0.3 thì thuyền sẽ khó giữ hướng đi thẳng, cần phải lắp thêm rudder hay skeg, tại sao Cp < 0.5 thì thuyền hiệu quả ở tốc độ thấp, nhưng sẽ hao tốn nhiều năng lượng ở tốc độ cao, etc...

Tiếp đến là độ ổn định tĩnh & động (static & dynamic stabilities), tại sao 1 số chiếc xuồng đi vững trên nước êm, ra đến vùng sóng gió lại lắc mạnh, và tại sao 1 số chiếc mới ngồi lên có cảm giác “bất ổn” nhưng ở trong sóng to gió lớn lại thấy “êm”. Xuồng làm cho khách du lịch đều là dạng đầu, còn dân “chuyên nghiệp” lại thích dạng sau, tất cả đơn thuần chỉ là vật lý!

Cuối cùng là sức cản nước (resistance), phần mềm có thể tính ra lực cản là bao nhiêu. Ví dụ như ở 3 knot là 8 Newton, ở 4 knot là 15 Newton, và tính ra được công hao tốn, ví dụ như 1 người chèo bình thường thì công sinh ra ở trong khoảng 50 ~ 100 Watt. Với khả năng tập luyện thể chất như vậy, như vậy thì bạn có thể chèo tốt ở tốc độ nào, trong bao lâu, etc… 😅

serenity – p1

ã quyết định đặt tên chiếc kayak kế tiếp là Serenity, chính thức là 1 “danh từ” chứ không còn là “tính từ” như trước (Serene – x). Tiếp tục công việc design đã làm từ post trước, mỗi lúc làm một tí. Thay đổi quan trọng nhất là chiều dài xuồng giảm còn 15.5 feet!

Dự tính ban đầu chiều dài khoảng 16 feet, nhưng nếu giảm xuống chút nữa (15.5 feet) thì vừa vặn chiều dài của 2 tấm ván ép nối lại (tấm plywood có chiều dài 2.44 m), sẽ dễ hơn cho việc thi công rất nhiều, vì thân xuồng chỉ còn có 1 mối nối, thay vì phải 2 mối nối như trước!

Thân xuồng có thêm nhiều “rocker” – cong hơn trước 1 chút, cũng chỉnh lại phần “stern” – đuôi xuồng 1 chút, chỗ “rudder post” – trục bánh lái, dự định là buộc dây theo kiểu Wharram, các đường cong của xuồng cũng được làm “mềm mại” hơn nhiều so với phiên bản trước.

sailing freighter

hững ai hiểu lịch sử thuyền buồm sẽ biết, điều này chắc chắn sẽ có trong tương lai gần, những con tàu hàng chạy buồm, giống hệt như những chiếc clipper hơn trăm năm trước. Công nghệ mới cho phép dùng “Bermudan rig” lớn thay vì “Square rig”, hiệu năng tốt hơn nhiều. Tuy không nhanh chóng như tàu máy, nhưng có nhiều loại hàng hoá không cần nhanh, sẽ giảm chi phí và ô nhiễm xuống mức tối thiểu. Xem video bên dưới, thiết kế lá buồm telescopic rất độc đáo…

spokeshave

acebook nhắc, ngày này 4 năm trước, “đẽo” cái mái chèo… Dụng cụ trong hình được gọi là “spokeshave”, tiếng Việt không có từ tương đương, về nguyên tắc cũng gần giống như cái bào. Chữ “shave” có nghĩa là “cạo”, như cạo râu, nên có thể tạm gọi dụng cụ này là… “cái cạo” 😀 Spokeshave linh hoạt hơn, nhưng cũng khó điều khiển hơn, và thường cho nhát cắt dày hơn…

walrus pull

gày xửa ngày xưa, khi kayak hãy còn là 1 công cụ “săn bắt hái lượm” ở đảo Greenland. Nói kayak xuất phát từ Greenland chắc không hoàn toàn đúng, nhưng để đơn giản hoá vấn đề, tạm thời chấp nhận như thế. Ngày xưa, những người đàn ông “da đỏ” dùng kayak đi săn hải cẩu (seal), hải mã (walrus). Đây là những loài động vật lớn, nặng từ 1 vài tạ cho đến 1 vài… tấn. Họ ngồi trên xuồng, phóng lao vào những con vật khổng lồ ấy, chúng sẽ không chết ngay đâu, và sẽ kéo mũi lao cùng chiếc xuồng đi cho đến khi kiệt sức, không cần phải nói, đó là 1 cuộc chiến sinh tồn thật sự.

Những “kayaker” sẽ xoay ngang chiếc xuồng lại, tìm cách dìm xuồng xuống nước để làm tăng sức cản, làm con vật mau kiệt sức. Đôi khi, những con vật sẽ kéo chiếc xuồng lật, xoay, lòng vòng như chiếc lá… trong khi người chèo vẫn phải ngồi vững trong xuồng. Ngày nay, người ta không còn săn hải cẩu, hải mã nữa, 5 người đàn ông khoẻ mạnh đứng trên bờ, dùng 1 sợi dây để “giả lập” lực kéo của con hải mã, thử thách người chèo làm sao vẫn giữ vững được trên xuồng. Haiza, xem ra kỹ năng của kayaker hiện đại chẳng là cái gì so với ngày xưa, xem video dưới đây sẽ rõ.

foils

ang bang chút về lịch sử hàng hải, như đã nói trong các post trước, hành trình Kon-Tiki theo nghĩa nào đó cũng là 1 thất bại, chiếc bè mắc cạn vào 1 bãi san hô và nhóm thám hiểm phải “abandon ship”. Các hành trình gần đây, như Tangaroa thành công hơn do có nhiều cải tiến: #1. sử dụng buồm vuông có thể tack được #2. Sử dụng các guara, các “bánh lái” di động.

Kiến thức vật lý về các kiểu “bánh lái” thực ra ko có gì mới, nhưng vận dụng kiến thức ấy vào thực tế thì muôn hình vạn trạng. 1 thử nghiệm gần đây tôi thấy rất đáng lưu ý, chiếc thuyền đang đóng, chưa hạ thuỷ của Annie Hill, sử dụng 2 bilge-boards đối xứng 2 bên, mỗi bilge-board có dạng hình học phi đối xứng hệt như cánh máy bay.

Xem link bên đây để hiểu rõ hơn, có rất nhiều hình ảnh minh hoạ quá trình đóng tàu. Có điều gì đó rất thú vị về hình ảnh 1 chiếc futuristic sailing cruiser: twin-mast (junk rig), twin-bilge-board và twin-rudder!

vận động

ừ 10, 15 năm trước, tôi đã có nhận định rằng sức khoẻ thể chất và đặc biệt là sức khoẻ tinh thần người Việt có vấn đề, 70~80% người Việt có biểu hiện bệnh lý thần kinh, nặng hay nhẹ, dạng này hay dạng khác! Nguyên do sâu xa nằm ở tầng văn hoá, thiếu chiều sâu, thiếu hiểu biết, chia xẻ giữa người và người, thiếu khả năng xây dựng giá trị cộng đồng. Cộng với thiếu vận động thời gian dài dẫn đến thực trạng như hiện tại!

Không có đủ kiên nhẫn tìm hiểu vấn đề gì cho thấu đáo, ai nói gì cũng tin, sẵn sàng nghe theo bất kỳ sự xúi dục vớ vẩn nào! Lật lại vụ “cha chơi đùa với con bị giết chết” mới thấy đó là cả một thế hệ bị “côn đồ hoá”! Cái “chấp ngã” quá lớn: điều tôi thấy phải đúng, điều tôi nghĩ phải đúng, nên chỉ cần một câu nói, một sự xúi dục nhỏ nhất là sẵn sàng giết người! Để cho “tôi được đúng” thì điều tệ hại nào cũng làm!

Từ anh tiến sĩ “học nhiều”, cho đến gã xe ôm “học ít”, cái sự “chấp ngã” đều lớn như nhau, lớn đến mức ngoài “cái sự đúng của tôi” ra, chẳng còn gì quan trọng hơn nữa, những cái tôi hoang tưởng, méo mó, bệnh hoạn! Cùng với truyền thông hiện đại, khi công nghệ đã trang bị cho mỗi người một cái màn hình be bé, thì sự nô dịch tư tưởng & tâm hồn đã bắt đầu. Cả XH mụ mị trong những chiêu trò truyền thông nhảm nhỉ!

Gốc rễ vấn đề quay về trong 1 chữ: vận động! Vận động thể chất, tinh thần, vận động mọi mặt, giữ cho tâm hồn được tự do, mạnh khoẻ, giữ cho mầm mống thiện lương sống bên trong mỗi người chúng ta!

16 feet

ó những điều không hẳn là khoa học hay kỹ thuật, nó thuộc về common-sense. Hàng chục năm trước, kayak chế tạo theo mẫu có sẵn thường dài 17, 18 feet, nhưng vài năm trở lại đây, đa số các mẫu có trên thị trường đã giảm chiều dài đáng kể, còn 14, 15 feet. Phải mất một thời gian khá lâu, người ta mới nhận ra, với một người bình thường, chèo chậm rãi 4 ~ 6 kmh, thì 17, 18 là quá dài, ko phải ai cũng đủ thể lực và sức bền để lợi dụng được chiều dài đó, 14 ~ 15, mặc dù hy sinh tải trọng 1 chút, nhưng chèo thoải mái hơn.

Haiza, nhớ lại những chiếc kayak khổng lồ ở vịnh Hạ Long, hình như là làm theo mẫu của Nga, toàn cho những tay đua Olympic có thể hình 90 ~ 110 kg… Suy nghĩ rất rất nhiều, có lẽ chiếc kế tiếp nên giảm chiều dài từ 17 feet xuống còn cỡ 16… Kể nghe chuyện ngoài lề, đám lưu manh vẫn rêu rao: thằng Xuyên đó ko chèo gì đâu, nó ko chèo được nước ngược, nó cứ thả thuyền theo con nước đi 1 đoạn, xong đợi thuỷ triều đổi hướng rồi thả thuyền quay về nhà! Chuyện nghe đc, thật 100% !!! 😃 😃

dozuki

hé qua hội chợ triển lãm SECC vì nghĩ là có thứ mình cần, rinh ngay 1 cây “Japanese saw” (dozuki), lưỡi mỏng, răng cắt nằm xen kẽ và ngược so với các loại cưa khác, nên cho vết cắt mỏng, chậm nhưng chính xác, đặc biệt là với các loại gỗ trung bình & mềm. Hardware có thể dùng cho ghe, xuồng, tàu buồm nhiều vô khối, nhìn mà ham…