hms guardian

háng 8, 1780, con tàu 900 tấn, 44 súng khởi đầu hành trình đi sang Úc, trên thuyền chở cây, giống, nông cụ, và gia súc cho những khu định cư mới thành lập ở Úc. Hành trình đi về phía Đông, sau khi vòng qua mũi Hảo Vọng sẽ đi xa xuống phía Nam, đi xuống vùng mà người ta hay gọi là The-roaring-Forties – vĩ độ 40 gào thét, từ đó đón gió Tây ôn đới để làm hành trình sang Úc. Những cây trồng và gia súc tiêu thụ rất nhiều nước ngọt, thế nên khi trông thấy 1 núi băng trôi, thuyền trưởng Edward Riou quyết định tới lại gần, hạ mấy chiếc thuyền con đi lấy băng về bổ sung vào kho nước ngọt. Trong đêm tối và sương mù, thuyền trôi dạt không định hướng được và đâm vào núi băng trôi, nước tràn vào thuyền. Liên tục 3 ngày liền, thuỷ thủ đoàn bơm nước và tìm cách bịt lỗ thủng, nhưng nước cứ dâng dần lên. Để cứu thuyền, lần lượt phải vứt bớt nhiều thứ, súng, gia súc, hàng hoá…

Thuỷ thủ đoàn 2 lần kiến nghị rời tàu, mà Riou biết là các xuồng con không đủ chỗ, cuối cùng quyết định 250 người sẽ rời tàu trên những chiếc xuồng, thuyền trưởng với hơn 60 người ở lại tìm cách cứu con tàu! Cuối cùng họ tìm ra 1 cách, dùng nhiều thùng rỗng đậy kín nắp, chèn bên trong khoang tàu, đóng nắp boong lại, con tàu nổi lập lờ trên mặt nước như một cái bè, nhưng không chìm, do đã có các thùng giữ độ nổi bên trong! Cứ như thế, giương buồm hướng về lại Cape Town, mũi Hảo Vọng, hành trình 1900km trong 9 tuần! Trong số 250 người rời tàu, chỉ có 15 người sống sót! 62 người ở lại tàu đều sống, trong đó có 21 phạm nhân lãnh án đi đày ở Úc, 14 trong số họ, theo kiến nghị của thuyền trưởng, được ân xá do những đóng góp trong nỗ lực cứu tàu! Đến tận bây giờ, hành trình của thuyền trưởng Edward Riou vẫn là một thành tích phi thường và kỳ lạ, chưa có vụ việc tương tự!

hms ramillies

ự kiện tháng 8, 1780, 1 đoàn 63 thương thuyền Anh của các công ty Tây Ấn, Đông Ấn, chở theo lượng lớn hàng hoá phục vụ cho cuộc chiến ở Bắc Mỹ, 80,000 khẩu súng trường, 300 đại bác, và rất nhiều hàng hoá khác, tổng trị giá lên đến 1.5 triệu bảng (khoảng 150tr theo thời giá ngày nay). Trong bóng đêm, rất nhiều thuyền tưởng ngọn đèn (giả) treo ở cột buồm soái hạm hạm đội TBN của Luis de Córdova là thuyền chỉ huy và cứ đi theo đó, chỉ có khoảng 10 chiếc đi theo HMS Ramillies, kỳ hạm của đội tàu Anh và thoát thân. Sáng hôm sau, toàn bộ 50 tàu còn lại bị bắt, áp đảo bởi lực lượng lên đến hơn 30 chiến hạm TBN, chỉ có 2 thương thuyền có đáy bọc đồng chạy thoát!

Đây là 1 thất bại nghiêm trọng của tình báo Anh, vì không biết được sự hiện diện của 1 hạm đội TBN lớn nên chỉ đem rất ít tàu hải quân hộ tống. Sự kiện gây ra 1 khủng hoảng trong giới tài chính châu Âu, hàng loạt ngân hàng và công ty bảo hiểm phá sản. HMS Ramillies về sau đắm trong 1 cơn bão, suốt 3 ngày, thuỷ thủ đoàn bơm nước liên tục, chặt hết cột buồm, vất hết súng và hàng hoá, dùng dây và buồm buộc thân thuyền lại cho khỏi vỡ, nhưng vô vọng, cuối cùng phải bỏ tàu – abandon ship! Bức hình: phải đi ra biển nhiều, mới cảm nhận được thứ ánh sáng huyền ảo như trong tranh, cột sáng từ trên trời chiếu xuống cứ như là đứng trong lime-light – ánh đèn sân khấu! 😀

hms triton

riton là thiết kế thử nghiệm có nhiều khác biệt so với các con thuyền cùng thời. Tàu đóng bằng gỗ thông (fir), vì không kiếm được đủ gỗ sồi chất lượng, phần mũi được làm thẳng thay vì cong, vì không tìm được một khúc gỗ cong lớn như thế (lưu ý kỹ thuật đóng tàu thời đó rất khác bây giờ, dùng 1 khúc gỗ cong tự nhiên, không nối giúp mũi thuyền bền hơn), mạn thuyền thẳng đứng chứ không cong vào trong (tumblehome)… Dù có nhiều nhược điểm như vậy, nhưng Triton có thời gian phục vụ sôi nổi, tham gia nhiều hoạt động khác nhau!

Tuy vậy, chất lượng gỗ làm tuổi thọ con tàu giảm đi đáng kể, phải liên tục giảm khối lượng súng cũng như số súng. Đến 1807, Triton trở thành con tàu gác cảng (guard ship: tàu bảo vệ cảng, chỉ đi loanh quanh gần nhà chứ không đi xa), và sau đó trở thành nhà kho nổi: kho chứa hàng, nhà ở cho lính, nhà tù chứa phạm nhân nổi trên sông, đây là cách dùng phổ biến với những thân tàu cũ. Và đến 1820 thì bán làm phế liệu, thời gian phục vụ chỉ 25 năm, so với 1 chiếc tàu chất lượng tốt có thể phục vụ 50, 60 năm tuỳ theo mức độ hư hao!

hms lady nelson

à con tàu nhỏ xíu 60 tấn, Lady Nelson được đóng chuyên biệt cho nhiệm vụ đo đạc bản đồ ở những vùng nước nông! Quảng năm 1790, ở Úc đã hình thành những “khu định cư” đầu tiên, nói cho đúng đó là những nhà tù, phạm nhân bị án đày biệt xứ được chở qua đó, cho 1 số quyền tự do đi lại nhất định để xây dựng các căn cứ đầu tiên ở Úc. Tuy vậy, phần lớn nước Úc ngày nay vẫn chưa vẽ bản đồ xong, nhiều vùng đất vẫn còn chưa được biết đến!

Lo sợ người Pháp, TBN cũng đang có nhiều hoạt động trong vùng, người Anh đóng chiếc Lady Nelson! Thuỷ thủ đoàn dong buồm từ Anh sang Úc, 1 số người đã bỏ trốn vì không nghĩ rằng 1 con tàu 60 tấn có thể an toàn tới Úc. Tại Úc, sau khi làm nhiệm vụ vẽ bản đồ, nó tiếp tục chở người qua lại giữa Úc và Tasmania. Điểm đáng lưu ý, nó là con tàu đầu tiên trên thế giới có thiết kế centerboard, có thể nâng lên hạ xuống để đi vào các vùng nước nông!

hms trincomalee

Là chị em song sinh với HMS Unicorn, từ cùng 1 thiết kế mà ra, nhưng Unicorn lớn lên ở Anh, còn Trincomalee được đóng ở Ấn Độ bằng gỗ giá tị (teak). Khác với người em ít hoạt động của mình, Trincomalee có 1 cuộc đời sôi động, được xếp vào đội ngũ dự bị 30 năm, sau đó đưa vào biên chế và hoạt động chủ yếu tại các vùng biển Bắc Mỹ.

Trincomalee trãi qua vô số hoạt động khác nhau, rồi sau trở thành tàu huấn luyện. Ngày nay, con tàu 204 tuổi này đã trở thành 1 viện bảo tàng nổi, là con tàu già tuổi nhất vẫn còn nổi được trên mặt nước của hải quân Hoàng gia, và có lẽ, vẫn còn có thể chạy buồm được! Hơn 200 tuổi vẫn chạy tốt, có lẽ một phần nhờ vào chất gỗ teak của nó!

hms sandwich

ây giờ nhìn lại, người ta dễ dàng nhận ra, Gibraltar mang dáng dấp 1 cái bẫy! Suốt 4 năm ròng, liên minh Pháp – TBN phải duy trì 1 lực lượng gấp 10 lần, 60 ngàn lính so với 6 ngàn bên phòng thủ căn cứ Gibraltar. Đó là chưa kể TBN thường trực phải duy trì 1 hạm đội lớn cỡ 40 tàu ở Gibraltar để ngăn người Anh không tiếp tế được cho căn cứ. Ấy thế mà Anh vẫn tiếp tế cho bán đảo này dễ dàng, mỗi lần là cả 1 đoàn convoy lên đến 100 chiếc tàu buôn + 30 chiến hạm! Và Anh chỉ tiếp tế mỗi năm đúng 1 lần…

Chính là để gieo cái hy vọng hão cho người TBN & Pháp rằng có thể vây hãm Gibraltar cho đến lúc nó chết đói! Tại sao vây nghiêm nhặt mà Anh vẫn cứ tiếp tế dễ dàng như thế, nguyên nhân là ở cái đáy bọc đồng của tàu Anh làm cho tốc độ nó lớn hơn hẳn tàu TBN. Chỉ cần 1 lực lượng đủ lớn, đấu súng với người TBN 1 thời gian đủ dài, đủ để cho đoàn tàu chở hàng lọt vào bên trong cảng, một khi đã nằm trong tầm súng bảo vệ của cảng, thì đoàn tàu hộ tống Anh thoát ra, dùng tốc độ để bứt khỏi kẻ truy đuổi.

hms unicorn

nicorn được đóng năm 1824, tuy nhiên chưa bao giờ đi biển. Hải quân Hoàng gia thời đó thường đóng 1 số thuyền như thế để “dự bị”, chỉ đóng phần thân, có cái mái che mưa nắng to phía trên, khi chiến tranh xảy ra sẽ gắn cột, buồm và súng… và đưa vào phục vụ! Hết chiến tranh lại tháo cột buồm, súng… và đưa vào “dự bị” trở lại.

Unicorn đóng vai trò “dự bị” như thế, liên tục từ lúc đóng xong cho đến nay là gần đủ… 200 năm, chưa bao giờ được activated. Đa số ván thuyền vẫn là nguyên gốc 200 năm trước mà vẫn nổi được trên mặt nước, thật là kỳ lạ. Ngày nay, Unicorn đã trở thành con tàu bảo tàng, 1 ví dụ hiếm hoi còn sót lại từ Thời đại thuyền buồm – Age of Sail.

hms pegasus

egasus là tàu chiến hạng 6, 600 tấn, 26 súng, do hoàng tử William Henry, vua tương lai của Anh quốc làm thuyền trưởng, phục vụ dưới quyền của Horatio Nelson. HMS Pegasus trãi qua phần lớn thời gian chẳng có sóng gió gì đáng kể, đơn giản vì Bộ hải quân đã sắp xếp như thế. Hoàng tử William Henry bắt đầu cuộc đời thuỷ thủ với vị trí midshipman, sĩ quan hạng bét năm 13 tuổi, phục vụ trên tàu như mọi người khác suốt 10 năm, chỉ khác là có mang theo trên tàu 1 gia sư để dạy học riêng cho vị vua tương lai.

William Henry có mặt trong đoàn thuyền lớn của đô đốc George Brydges Rodney chở tiếp tế cho Gibraltar đang bị liên quân Pháp-TBN vây hãm! Bên cạnh cung cấp khối lượng vật chất lớn, việc gởi 1 hoàng tử Anh quốc đến Gibraltar là 1 sự khích lệ tinh thần, nó cho thấy Anh quốc sẽ không bỏ rơi những người bị bao vây. Còn William Henry khi ở Gibraltar, ông ấy hứng chí uống rượu say, đánh lộn với thuỷ thủ và bị bắt giam, đương nhiên phải tức tốc thả ra ngay sau khi biết người đó thật sự là ai! 😅

hsm rose

ose chỉ là con tàu nhỏ 450 tấn, 20 súng, tàu chiến hạng 6, nhưng khi sang Mỹ làm nhiệm vụ truy quét buôn lậu vùng đảo Rhode, nó lại là “trùm”, các cư dân thuộc địa lúc đó không có tàu nào lớn như thế! Hoạt động của HMS Rose làm cho hoạt động buôn lậu, kinh tế của Rhode Island tê liệt. Các thương gia Mỹ phản ứng, trang bị 1 chiếc tàu nhỏ do John Paul Jones làm thuyền trưởng để chống lại.

Jones giờ đây được xem như cha đẻ của Hải quân Mỹ. Các thương gia đồng thời kiến nghị “Quốc hội liên bang” về việc thành lập những nền móng đầu tiên của Hải quân Mỹ. Cuộc chiến dành độc lập Mỹ lẽ ra đã không dễ dàng như thế, nếu như Anh không vướng vào vô số vấn đề tại lục địa cũ Âu châu, trực tiếp là chiến dịch bảo vệ căn cứ Gibraltar bị liên quân TBN-Pháp vây hãm suốt 4 năm ròng rã!

hsm charon

haron là con tàu 800 tấn, 44 súng, chiến hạm hạng 5, tham gia trấn áp cuộc chiến dành độc lập của Mỹ. Charon nằm trong số những con tàu bị vây hãm trên sông York gần Yorktown bởi 1 hạm đội rất lớn của người Pháp (đồng minh của người Mỹ). Người Pháp dùng những quả đạn nung đỏ – heated-shot và Charon bốc cháy, cháy sạch phần phía trên mặt nước. Heated-shot là quả đạn được nung trong lò than cho đến khi nóng đỏ!

Đốt lò than nung đạn là 1 việc vô cùng nguy hiểm, vì quanh đó là vô số thuốc súng! Cần 1 quy trình đặc biệt để nạp đạn, và thường chỉ nạp ngay trước khi bắn! Heated-shot không nhằm phá tàu, nó thường được bắn với liều thuốc súng giảm để không xuyên qua mà mắc lại trong lớp gỗ để gây cháy tàu đối phương! Về sau Hải quân Hoàng gia cấm sử dụng heated-shot, vì nó quá nguy hiểm, đầu tiên là cho chính bản thân người bắn!

hms marengo

háng giêng, 1804, 1 đoàn thương thuyền Anh rời cảng Quảng Đông về Anh, 16 chiếc tàu của công ty Đông Ấn và khoảng 12 chiếc từ nhiều nguồn khác! Trong đoàn chỉ có 1 tàu chiến nhỏ của Hải quân, còn lại đều sơn vạch màu vàng giả tàu chiến, bên trong các ô cửa xếp thêm vài khẩu súng gỗ nhìn từ xa như súng thật! Tàu buôn thời đó cũng có súng, nhưng ít, và chất lượng kém, chỉ có thể ứng phó với các tàu cướp biển nhỏ, chứ đối đầu lực lượng hải quân chuyên nghiệp là không thể! Đoàn tàu chở 1 lượng hàng hoá trị giá rất lớn ~ 8 triệu bảng (khoảng 800 triệu theo thời giá hiện tại), nhưng gần như không có lực lượng bảo vệ, Hải quân Anh còn bận tham chiến ở nhiều nơi khác. Vào địa phận biển Đông, chưa tới Singapore là đoàn tàu chiến Pháp do phó đô đốc Alexandre Durand Linois đã chờ sẵn. Linois bám theo quan sát, đếm số súng ước tính thấy cũng ngang nhau, nên không vội hành động!

Gần eo Malacca, 4 “chiến thuyền” Anh quay lui và đấu súng với 4 chiến thuyền Pháp, 40 phút bắn qua về, cả 2 bên đều không thiệt hại lớn, Linois cảm thấy không dễ ăn nên quyết định rút! Đã giả thì phải giả tới cùng, chỉ huy Nathaniel Dance treo cờ hiệu ra lệnh truy đuổi, cũng giả bộ đuổi theo suốt 2 tiếng. Qua khỏi eo Malacca, các chiến thuyền Anh tới kịp hộ tống đội thương thuyền tiếp tục hành trình. Phó đô đốc Linois đúng là người không may, lần này ông ta nhầm đoàn tàu buôn với tàu chiến, lần sau tháng 3, 1806, Linois tấn công 1 đoàn tàu chiến Anh mà ông ta cho là tàu buôn, kết quả thất bại và bị bắt! Thật ra, người Pháp không tệ hơn người Anh trong vấn đề hàng hải, nhưng phần lớn thời gian họ gặp rắc rối với chuyện nội bộ (cách mạng Pháp, Napoleon…) Và do thiếu các căn cứ trãi rộng trên toàn cầu nên tàu Pháp ngại đánh nhau, vì nếu tàu bè có thiệt hại gì thì cảng nhà gần nhất cách xa nhiều ngàn hải lý!

hms indefatigable

ự kiện tháng 8, 1804 là 1 sự kiện nổi bật, Hải quân Hoàng gia cướp được 1 số vàng bạc, của cải lớn chưa từng thấy! Người Anh bằng các con đường do thám biết rằng Tây Ban Nha và Pháp bí mật thoả thuận sẽ cùng tuyên chiến với Anh. Họ cũng biết rằng lời tuyên chiến sẽ được đưa ra sau khi đoàn thuyền chở kho báu từ Nam Mỹ trở về. Không khó để đoán ra, tàu sẽ phải cập bến Cadiz, người Anh sắp 1 đội thuyền chờ sẵn. Trong diễn biến trận chiến sau đó, 1 tàu TBN nổ tung và chìm xuống biển (đã trục vớt năm 2007 và thu được 14 tấn vàng, bạc).

3 chiếc tàu còn lại bị bắt đưa về Anh, tổng tài sản trên 3 con tàu này ước tính khoảng 900,000 bảng, tương đương với khoảng 90 triệu bảng ngày nay, 2021. Sau đó xảy ra cuộc chiến pháp lý kỳ lạ, Bộ Hải quân lý luận rằng, trong tình trạng chiến tranh, tài sản thu được đương nhiên thuộc về Hoàng gia, nhưng tại thời điểm đó, TBN chưa tuyên chiến, nên tài sản sẽ thuộc về… Bộ Hải quân. Mỗi thuyền trưởng tham gia vào trận này chỉ được chia 1 con số khiêm tốn 15,000 (tương đương 1,5 triệu bảng ở thời điểm hiện tại), ít hơn nhiều so với thông lệ.

hms ethalion

ự kiện tháng 8, 1799 gần cảng Vigo, TBN, lúc này tình trạng là Anh – Tây Ban Nha tuyên chiến với nhau, hải quân Anh phong toả các cảng quan trọng dọc bờ biển Iberia. Các con thuyền chở tài sản, châu báu từ châu Mỹ về TBN tìm cách đi qua, nhưng hầu hết không thoát. Diễn biến xảy ra, 2 chiếc tàu TBN Thetis và Santa Brigida tìm cách thoát sự truy đuổi của 4 chiến hạm Anh, nhưng không thành công.

Cả 2 tàu bị áp giải về Anh, tổng số tài sản trên 2 con tàu này vượt quá 600.000 bảng (khoảng 60 triệu bảng theo thời giá, 2021). Toàn bộ được đưa vào Ngân hàng Anh quốc, theo luật chia, mỗi thuyền trưởng được nhận hơn 40.000 (khoảng 4 triệu bảng), mỗi thuỷ thủ được nhận 1 khoản tiền tương đương 15 năm lương. Sau việc này, hàng loạt sĩ quan, thuỷ thủ rời hải quân lên bờ sống (về hưu sớm). 😅

hms augusta

ugusta là con tàu 64 súng, chiến hạm hạng 3, tham gia trấn áp cuộc chiến dành độc lập của Mỹ và trong 1 chiến dịch, nó mắc cạn trên sông Delaware, phía Anh nỗ lực giải cứu nhưng không thành công, phía Mỹ tấn công, họ thả 4 chiếc bè lửa. Augusta bắt lửa và cháy, mọi cố gắng dập lửa đều vô vọng và lửa lan đến kho thuốc súng! Thuyền nổ tung và đây là tổn thất thuyền lớn nhất của Anh trong suốt cuộc chiến. Kho thuốc súng, vị trí nguy hiểm nhất trên mọi con tàu chiến, thường nằm sâu dưới đáy, giữa con tàu.

Đây là 1 căn phòng biệt lập được bọc kín bằng đồng. Một ngọn đèn được đốt ở gian kế bên, soi sáng qua 1 lớp kính. Lớp đồng chống ẩm cho kho thuốc súng, đồng thời hạn chế việc tích tĩnh điện. Người làm việc trong căn phòng này mang một loại dép đặc biệt, vì chỉ cần 1 vết trượt của đế giày trên nền là có thể phát sinh tia lửa điện kích nổ! Những thằng bé giúp việc, thường chỉ 10, 12 tuổi, gọi là các con khỉ – monkey, sẽ chuyển thuốc súng đến các khẩu đội pháo, mỗi lần chỉ 1 ít đề giảm thiểu nguy cơ cháy nổ.

hms diamond rock

iamond Rock không phải là thuyền – ship đúng nghĩa, theo truyền thống Hải quân Hoàng gia, rất nhiều thứ được gọi là “ship”, kể cả những thứ trên đất liền, miễn là đơn vị hải quân thì gọi là ship. Điều này cũng đúng với “cục đá” Diamond Rock nằm gần đảo Martinique lúc đó là căn cứ của các tàu privateer Pháp! Hải quân Anh đã biến cục đá này thành 1 pháo đài để ngăn chặn người Pháp. Bốn bề dốc đứng, phải cử người đổ bộ lên đảo, leo những vách đá dựng đứng và đào hang, lập căn cứ trên đó!

Những khẩu súng 2, 3 tấn được vận chuyển lên đảo dùng 1 hệ thống dây tời nối với chiếc HMS Centaur đậu dưới biển (xem ảnh), người lên xuống cũng bằng dây như thế! Người Pháp tìm cách tấn công lên đảo và chịu nhiều tổn thất. HMS Diamond Rock chiến đấu trong gần 1 năm rưỡi, nhưng về sau vẫn phải đầu hàng vì đảo không có nước ngọt, những bể chứa nước trúng đạn từ tàu Pháp và rỉ nước ra ngoài! Theo thủ tục, “thuyền trưởng” James Maurice ra toà án binh vì để mất “tàu” và được tuyên trắng án!

hms superb

uperb là con tàu 74 súng được đóng theo 1 thiết kế của Pháp! Chiến công siêu kỳ lạ của Superb xảy ra trong một trận hải chiến ban đêm, năm 1801, gần Cadiz. Superb lọt vào giữa đội hình 2 tàu Real Carlos và San Hermenegildo của Tây Ban Nha và bắn 1 vài phát đạn, sau đó lẩn vào trong bóng đêm và chuồn đi mất! Real Carlos và San Hermenegildo đều là 2 chiến hạm hạng nhất, loại rất lớn, có đến 112 súng, toàn TBN chỉ có 6 tàu như thế!

Trong bóng đêm nhập nhằng, 2 con tàu này đều tưởng bên kia là kẻ thù, nã súng điên cuồng vào nhau! Trong những diễn biến tiếp theo, 2 con tàu sáp vào nhau và dây dợ, cột, buồm mắc vào nhau không gỡ ra được. Tàu Hermenegildo bị cháy và đám cháy lan dần xuống kho thuốc súng, vụ nổ kéo cả 2 tàu xuống đáy biển! TBN mất 2 tàu 112 súng trong 1 sự kiện duy nhất với 1700 người thiệt mạng, một trong những tổn thất lớn nhất đương thời!

rms tayleur

ịch sử Hải quân Hoàng gia đầy những kỳ tích phi thường, nhưng cũng không thiếu những tai nạn thương tâm, những lỗi lầm “ngớ ngẩn”. RMS Tayleur là con tàu chở thư tín, thời kỳ đầu, RMS (Royal Mail Ship) cũng chính là HMS vì dịch vụ thư tín do Hải quân đảm nhiệm, về sau, công việc được out-sourced cho tư nhân làm. Con tàu nào được gán cái prefix RMS đều rất tự hào, vì phải là những chiếc thuyền tốt nhất, chạy nhanh nhất mới được chọn! RMS Tayleur là con tàu đặc biệt, thuộc thế hệ tàu buồm vỏ sắt đầu tiên.

Chất liệu mới khiến cho có thể đóng những con tàu rất dài, tỷ lệ dài/rộng lớn và do đó dễ đạt tốc độ cao! Nhưng ngay trong chuyến đi đầu tiên của nó, cũng như Titanic, tàu đâm vào đất liền trong thời tiết xấu, hơn 400 người thiệt mạng! Kết quả điều tra chỉ ra 1 số nguyên nhân: những chiếc la bàn thế hệ cũ bị cái vỏ sắt tàu làm cho lệch hướng, lệch những 90 độ, thuỷ thủ đoàn của Tayleur gồm nhiều người mới, thiếu kinh nghiệm, bánh lái thuyền quá nhỏ, khi phát hiện ra sắp đâm vào đất liền đã không vòng tránh kịp!

hms alarm

MS Alarm, hay là chuyện con sâu đục gỗ (shipworm, loại sinh vật nhuyễn thể họ nghêu sò) làm thay đổi thế giới! Khoảng những năm 177x, Hải quân Hoàng gia lâm vào thế khó: 13 xứ thuộc địa Mỹ nổi lên dành độc lập, chiến tranh với Pháp nhằm dành quyền khai thác đường ở vùng Caribe, vào các năm 1779, 1780, Tây Ban Nha và Hà Lan lần lượt tuyên chiến với Anh quốc. Hạm đội khoảng 1 ngàn tàu chiến các cỡ và 1 vạn tàu buôn phải căng ra trên toàn thế giới! Mà sâu đục gỗ và các con hà là kẻ thù của tàu gỗ, nhất là ở những vùng biển nhiệt đới! Hàng năm, phải cạo sạch tàu và sơn sửa lại! Tình hình gấp rút, để các con tàu có thể đi biển dài hơn, trực chiến lâu hơn, Bộ Hải quân quyết định bọc đồng cho tất cả tàu chiến! Đồng bảo vệ gỗ, khiến các con sâu không ăn được, và các con hà cũng không bám được vào lớp oxit đồng có tính độc, bọc đồng không những làm tàu bền hơn, nó còn khiến các con tàu chạy nhanh hơn, mặc dù vậy, đồng khá đắt tiền!

Mỗi con tàu cần trung bình 15 tấn đồng để bọc phần đáy, có hàng ngàn tàu như thế, số đồng lớn như thế ở đâu ra? Những mỏ đồng, thiếc ở Cornwall, Devon không thiếu đồng, có điều chúng nằm ở độ sâu dưới mực nước biển, cần có các máy bơm để bơm nước lên thì mới khai thác quặng được! Lúc đó đã có các máy bơm chạy bằng hơi nước dạng sơ khai, hiệu suất rất thấp! Để giải quyết chuyện bơm này, James Watt là người đã liên tục cải tiến động cơ, tăng hiệu suất lên nhiều lần (1776 ~ 1781). Thực tế, động cơ của James Watt quá “xịn”, chúng nhanh chóng tìm được ứng dụng trong vô số ngành nghề khác, không riêng gì khai khoáng! Vấn đề giải quyết con sâu đục gỗ đã khởi đầu kỷ nguyên công nghiệp hoá như thế đó! HMS Alarm là con tàu đầu tiên có đáy bọc đồng, đến 1781 thì toàn bộ thuyền chiến của Anh đều bọc đồng, sau đó là các loại tàu khác. Từ “copper-bottomed” đi vào ngôn ngữ Anh thành từ ám chỉ một cái gì đó: chất lượng cao, bảo đảm!

hms erebus

ames Cook đã tiến sát tới, nhưng chưa thể chạm được vào châu Nam cực, ông quan sát thấy xuất hiện những núi băng trôi lớn chứng tỏ phải có những vùng đất (vật cản) phía trước, vì nếu không sẽ chỉ có những tấm băng mỏng nổi trên mặt biển! Lập luận này được khẳng định bởi những 1 số nhà thám hiểm và những người đi săn cá voi, những người đầu tiên đặt chân lên lục địa Nam cực. Nhưng cuộc thám hiểm chính thức tiếp theo tới lục địa này chỉ bắt đầu những hơn 50 năm sau, trên hai con tàu Erebus và Terror chỉ huy bởi James Clark Ross.

Nếu như Cook đến được 71 độ Nam, thì Ross đã đi quá 77 độ, tìm ra và đặt tên cho những vùng đất mới. Cứ như thế, mỗi cuộc thám hiểm tiếp theo lại đi thêm được vài độ, cho đến khi Roald Amundsen người Na Uy thực sự đặt chân đến Nam cực (90 độ). Cần rất nhiều cố gắng, nhiều tiến bộ khoa học cũng như cả mạng sống để đạt được từng bước, từng bước như thế! Chuyến đi của Ross để lại nhiều công trình, nổi tiếng nhất là “Flora Antarctica”, mô tả hơn 3000 loài, với hơn 500 bản vẽ màu nước siêu đẹp về các loài thực vật tìm thấy ở châu lục này!

hms providence

rong ảnh là HMS Providence, đây chỉ là con tàu hư cấu nhiều người đã biết trong bộ phim “Cướp biển vùng Caribe”, do Hector Barbossa làm thuyền trưởng, nó mang cái prefix HMS vì là privateer chứ không phải pirate. Nhân đây nói rõ sự khác biệt giữa pirate và privateer, cướp không giấy phép và cướp… có giấy phép! Pirate thì rõ rồi, là cướp biển, không giấy phép, không đại diện cho ai ngoài quyền lợi của băng cướp! Còn privateer là cướp có giấy phép của chính quyền, của Nhà vua hay Nữ hoàng, giấy phép này biến một chiếc thuyền “tư nhân” trở thành cánh tay nối dài của hải quân, thường được dùng trong những cuộc chiến lớn mà hải quân không bao quát hết được, phải kêu gọi lực lượng tư nhân vào cuộc! Đương nhiên từ góc độ của người bị cướp, thì cướp có giấy phép hay không có giấy phép hầu như chẳng mấy khác nhau! 😅 Privateer hoạt động theo giấy phép, và theo một số luật lệ nhất định.

Thứ nhất là chỉ cướp của những quốc gia thù địch, không được cướp của các nước đồng minh hay trung lập. Ví dụ như Anh đang có chiến tranh với Tây Ban Nha, thì chỉ được cướp thuyền của TBN mà thôi! Lý thuyết là như thế, nhưng một khi đã ở ngoài biển, cướp của ai, có ai biết đâu, và đôi khi chính quyền biết nhưng nhắm mắt làm ngơ! Thứ hai là phải hoạt động theo luật chiến tranh, tù binh bắt được sẽ được đối xử như POW, điều này hoạt động theo cả 2 hướng, nếu chẳng may privateer thất bại và bị bắt làm tù binh, thì họ cũng sẽ được đối xử như POW, sẽ được chính quyền can thiệp để đưa về nước bằng con đường ngoại giao, trao đổi tù binh! Và thứ 3 là chia đều của cái cướp được, 1 nửa cho chính quyền, 1 nửa tự chia nhau! Nhiều người thích làm privateer vì nó mang lại nhiều lợi nhuận hơn hải quân! Còn chính quyền thì bán sự “bảo kê”, bán cái giấy phép đó với giá 1 nửa của cải cướp được! 😅