cổ kính – tàn y

Đập cổ kính ra, tìm lấy bóng,
Xếp tàn y lại, để dành hơi!

ột bài thơ cổ, tương truyền là của Ôn Như hầu – Nguyễn Gia Thiều, theo thể Thất ngôn Đường luật, tác giả thương khóc người vợ đã mất, trong đó có hai câu luận rất “đắt”: Đập cổ kính ra, tìm lấy bóng, Xếp tàn y lại, để dành hơi. Tác giả muốn đập vỡ kính (gương) ra, để tìm bóng người yêu từng soi trong đó, rồi đành xếp manh áo lại, để giữ chút hương xưa còn sót của người đã khuất. Cổ thi mà ngôn từ, ý tứ như thế quả thật là quá mới lạ, táo bạo và cũng rất lãng mạn. Dù lời văn nghe có vẻ xưa cũ, “thơ tình” như thế này, ngay cả thời hiện đại dễ gì sánh được!?

Nhạc của Phạm Duy, với tôi cũng giống như là “cổ kính” và “tàn y”! “Dân ca VN”, xem như là một thứ đã mất, một người đã khuất, không mấy ai còn biết bóng dáng thế nào! Âm nhạc của Phạm Duy cũng giống như “cổ kính” – chiếc gương còn lưu giữ lại bóng dáng của người đẹp, cũng giống như “tàn y” – manh áo cũ còn lưu lại chút hương thơm của giai nhân, âm nhạc Phạm Duy còn lưu lại phảng phất hình bóng dân ca Việt. Về sau, muốn tìm lại bản sắc, e rằng cũng phải làm những việc “đập kính – xếp áo”, tìm lại sự phản chiếu trong âm nhạc của Phạm Duy vậy!

Tình hoài hương – Thái Thanh
Tình ca – Thái Thanh
Cành hoa trắng – Quỳnh Giao
Quê nghèo – Quỳnh Giao
Nhớ người thương binh – Mai Hương
Nương chiều – Mai Hương
Thu chiến trường – Kim Tước
Dạ lai hương – Kim Tước
Chinh phụ ca – Hà Thanh
Các anh đi – Hà Thanh





50 ca khúc hà thanh

rong một số ca khúc (ví dụ như Nhạc sầu tương tư, Chinh phụ ca, Nụ cười sơn cước… toàn là những điệu dân ca phía Bắc) Hà Thanh hát dân ca một cách tự nhiên gần như là vô thức, không biết có phải một phần vì chất giọng Huế của bà hay vì điều gì khác!? Cái cảm âm, cái xử lý âm nhạc khéo léo của bà dường như là “vốn có”, không cần phải trãi qua quá trình học tập! Một giọng ca được đánh giá là gần gũi với đại chúng, không nặng về kỹ thuật, nhưng tự nhiên, dể nghe, dể thấm vào lòng người.

Ai lên xứ hoa đào
Ai ra xứ Huế
Ai về sông Tương
Anh đến thăm em một chiều mưa
Áo lụa vàng
Áo tím
Bến xuân
Biển nhớ
Bóng mát
Các anh đi
Câu hò bên bờ Hiền Lương
Chiều vàng
Chinh phụ ca
Cô nữ sinh Đồng Khánh
Đêm đông
Đêm tàn bến Ngự – 1969
Đêm tàn bến Ngự
Dứt đường tơ
Em đi chùa Hương
Giọt mưa thu
Gởi gió cho mây ngàn bay
Hải ngoại thương ca
Hẹn một ngày về
Khi đã yêu
Khối tình Trương Chi
Khúc hát thanh xuân
Khúc tình ca hàng hàng lớp lớp
Khúc tình ca xứ Huế
Lời mẹ ru
Máu chảy về tim
Mấy dặm sơn khê
Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui
Mưa rơi
Mùa thu Paris
Mùa xuân trên đỉnh bình yên
Người về
Nhạc sầu tương tư
Nhìn những mùa thu đi
Nhớ Huế
Nhớ một chiều xuân
Nhớ thương Hàn Mặc Tử
Nỗi niềm
Nụ cười sơn cước
Phố vắng em rồi
Quê hương
Suối mơ
Tà áo tím
Tà áo xanh
Thiên thai
Thơ ngây
Thủa ấy có em
Tiếng xưa
Tôi đi giữa hoàng hôn
Trả lại em yêu
Từ Đàm quê hương tôi


50 ca khúc kim tước

ôi không nghe Kim Tước nhiều, không đủ để có một nhận xét “xác tín” nào ngoại trừ vài lời chung chung về một chất giọng cổ điển, chuẩn mực. Thế nhưng ở một số bài mà ngay cả Thái Thanh, Quỳnh Giao… đều không cảm, không diễn đạt được thì Kim Tước lại thành công như Thu chiến trường, Hướng về Hà Nội, etc… (nhất là những bài mang âm hưởng “dân ca cổ”). Với tôi như vậy là đạt, cảm dân ca thì có đánh bằng piano, violon cũng thấy được, mà không cảm thì dẫu có chơi bằng bầu, nhị vẫn biết ngay!

Anh về một mùa trăng
Bến xuân xanh
Chiều bên giáo đường
Chiều đông
Chiều mưa nhớ bắc
Con chim lạc bạn
Còn một buổi chiều
Có xa cách mới biết mình thương nhớ
Dạ lai hương
Đêm màu hồng
Đêm ngắn tình dài
Dịu dàng
Đồng quê
Gió thoảng hương duyên
Giọt nắng bên thềm
Gió xa khơi
Hát cho đời vui
Hội nghị Diên Hồng
Hờn sóng gió
Hướng về Hà Nội
Không nhìn nhau lần cuối
Kiếp hoa
Lá rơi bên thềm
Kiếp hoa
Lời nhi nữ
Miên khúc
Mùa đông tuyết trắng
Ngàn năm mây bay
Mừng xuân
Ngày tái ngộ
Ngọc lan
Người về như bụi
Người về trên mây
Nhặt cánh sao rơi
Nhớ người xa vắng
Như là lòng tôi
Ôi quê xưa
Rồi ngày sẽ trôi qua
Sau luỹ tre xanh
Sóng lòng
Thầm ước một chiều
Thu ca
Thu chiến trường
Thuyền mơ
Tiếng dương cầm
Tiếng hát lênh đênh
Tiếng thời gian
Tiếng xưa
Tìm nhau
Tiếng thời gian
Tỉnh mặc nét ai cười
Toà miếu cổ
Trở về dĩ vãng
Vào mưa
Xa quê hương
Yêu và mơ
Ý nhạc chiều


100 ca khúc mai hương

ột chất giọng tự nhiên, nhẹ nhàng, trong sáng, không quá điêu luyện như Thái Thanh, cũng không quá sang trọng như Quỳnh Giao, nhưng cũng khó có thể kém hơn vị trí thứ 3 xếp sau 2 người vừa kể trên. Xem ra, gia đình họ Phạm Đình ấy sinh ra được 3 giọng ca nữ: Thái Thanh, Thái Hằng, Mai Hương (chưa kể những tài năng âm nhạc khác như Phạm Đình Chương, Phạm Đình Viêm, etc…) thực sự cũng đã là tập trung, hun đúc quá nhiều tinh khí tốt đẹp của đất trời vào cùng một nơi vậy!

Áng mây chiều
Ảo ảnh chiều thu
Ave Maria
Bài thơ mùa thu
Bâng khuâng
Bên bờ sông Seine
Bến đò xưa
Bến xuân
Bến xuân xanh
Biệt ly
Bóng chiều xưa
Buồn tàn thu
Cánh bằng lướt gió
Cánh hoa duyên kiếp
Chiều
Chiều cô thôn
Chiều tha hương
Chủ nhật buồn
Cô hái mơ
Dang dở
Đêm tàn bến Ngự
Đêm thu
Đẹp giấc mơ hoa
Đi chơi chùa Hương
Đoàn quân đi
Đón gió mới
Dòng sông xanh
Đường chiều
Đường về
Đường về miền Bắc
Dứt đường tơ
Em còn nhớ mùa xuân
Em lễ chùa này
Gửi gió cho mây ngàn bay
Gửi người em gái
Hò chèo thuyền
Hồ Lãng Bạc
Hòn vọng phu 1
Hòn vọng phu 2
Hòn vọng phu 3
Hương thanh bình
Khúc hát sông Thao
Khúc nhạc dưới trăng
Khúc nhạc ly hương
Kiếp hoa
Lá đổ muôn chiều
Lá thu
Màu tím hoa sim
Mối tình xa xưa

Mơ mòng
Mộng ngày xanh
Một buổi chiều mơ
Một chiều đông
Mùa hoa nở
Ngày tái ngộ
Ngày trở lại
Ngày về
Ngày xưa
Ngày xưa Hoàng thị
Ngọc lan
Người về
Nhạc chiều
Nhạc sĩ trong chiều sương
Nhắn người chiến sĩ
Nhặt cánh sao rơi
Nhạt nắng
Nhớ bạn
Nhớ người thương binh
Nhớ trăng huyền xưa
Nụ tầm xuân
Sầu lữ thứ
Suối mơ
Tan tác
Thu
Thu cô liêu
Thú đau thương
Thu quyến rũ
Thu tàn
Thuyền mơ
Tiếng chuông chiều thu
Tiếng hát biên thuỳ
Tiếng hát quay tơ
Tiếng xưa
Tình nghèo
Tình nghệ sĩ
Tình quê hương
Tình vui
Trách người đi
Trăng sáng vườn chè
Trao lòng
Trở về dĩ vãng
Trở về mái nhà xưa
Trường ca sông Lô
Trương Chi
Từ giọng hát em
Vàng phai mấy lá
Vầng thơ sầu rụng
Xa quê




100 ca khúc quỳnh giao

hất giọng đẹp xếp ngay sau Thái Thanh, có lẽ là Quỳnh Giao, trong một số bản thu âm, thậm chí có phần còn ấn tượng hơn, có lẽ là nhờ kỹ thuật thu âm hiện đại. Và mặc dù đây đó, một số chỗ không hẳn là đã thực sự đạt đến mức tuyệt mỹ để có thể khiến cho ai ai cũng phải hài lòng, nhưng phải thừa nhận rằng Quỳnh Giao có một chất giọng sang trọng, tinh tế không sao tả xiết, phải chăng cũng là một chút dư âm, “vang bóng” cuối cùng mà dòng dõi Hoàng tộc Việt Nam còn lưu lại đến ngày nay!?

Áng mây chiều
Bạn cùng tôi
Bạn lòng
Bến xuân
Bướm hoa
Buồn tàn thu
Cành hoa trắng
Chán nản
Chiều đông
Chiều tím
Cho nhau
Cỏ hồng
Con đường cái quan
Còn gì nữa đâu
Còn thoáng chiêm bao
Cung đàn xưa
Cùng một kiếp hoa
Cửu Long giang
Dạ khúc
Dạ tâm khúc
Đêm màu hồng
Đêm xuân
Đôi mắt người Sơn Tây
Đừng xa nhau
Dưới giàn hoa cũ
Đường chiều lá rụng
Đường em đi
Em về hở em
Giọt nước mắt theo anh
Gởi áng mây hồng
Hình ảnh một buổi chiều
Hoài hương dạ khúc
Hoa mai
Hoàng hạc lâu
Hoa tiên
Hoa vàng mấy độ
Hoa xuân
Hướng về Hà Nội
Khúc ca mùa hè
Khúc nguyệt quỳnh
Làng tôi
Lời ru bú mớm nâng niu
Mộng du
Mộng ngày xanh
Một thủa yêu đàn
Mùa hoa phượng
Mùa thu Paris
Mưa trên phím ngà
Nếu một mai em sẽ qua đời
Nghìn trùng xa cách
Ngọc lan

Người đi qua đời tôi
Nguyệt ca
Nguyệt cầm
Nhạc sầu tương tư
Nhớ bạn
Những lời ru cuối
Nỗi buồn
Nước mắt rơi
Nụ tầm xuân
Phiền nhung gấm
Quán bên đường
Quê nghèo
Rồi em nằm võng đong đưa
Sao đêm
Sầu cỏ lá
Sinh nhật
Soi trong dòng mắt
Suối tóc
Tà áo Văn Quân
Tạ ơn đời
The last time
Thiên lý bên đồi vẫn ngát hương
Thiên thai
Thương tình ca
Thuyền viễn xứ
Tiếng chuông chiều thu
Tiếng đàn tôi
Tiếng dương cầm
Tiếng hát đồi sim
Tiếng hát lênh đênh
Tiếng hát với cung đàn
Tiếng sáo diều
Tìm một ánh sao
Tìm nhau
Tình cầm
Tình quê hương
Tình trăng
Tình tự mùa xuân
Tình yêu đã chết
Tôi nghe mình đã hư hao
Tôi ước mơ
Trên ngọn tình sầu
Trở về thôn cũ
Trường ca sông Lô
Trương Chi
Về đây nghe em
Về miền Trung
Viễn du
Vĩnh biệt
Xa quê hương
Xuân tha hương




lâm tuyền

hạc của Lâm Tuyền có nét riêng, mang màu sắc nhạc thuật, cũng từ một không gian và thời gian của Nguyễn Hữu Ba, Lê Quang Nhạc, Văn Giảng, etc… mà ra, nên có lẻ “hợp gu” các cụ Hoàng Trọng, Văn Phụng, Vũ Thành, Nghiêm Phú Thi… 🙂 Mí lại các vị ấy hãy còn cố gắng gìn giữ một đường lối âm nhạc mang tính giáo dục thẩm âm, định hướng thẩm mỹ trên sóng radio. Cá nhân tôi thấy âm nhạc của ông khá nhàm chán (thêm nữa số lượng sáng tác còn lại cũng không nhiều), riêng Khúc nhạc ly hương qua giọng ca Thái Thanh là một kỷ niệm thủa nhỏ!

Thái Thanh

  Khúc nhạc ly hương
  Hình ảnh một buổi chiều
  Tiếng thời gian
  Trở về dĩ vãng
  Tơ sầu

Chiều chiều ngồi trông ra khơi mờ xa,
Từng đàn chim bay trong ánh hoàng hôn…

tt

ới tôi, TT là viết tắt của Thái Thanh, cũng tương tự như MM là viết tắt của Marilyn Monroe hay BB là viết tắt của Brigitte Bardot vậy! ♥ ♥ ♥ Hình bên dưới đây: Thái Thanh trên một chiếc thuyền buồm, hồ Xuân Hương, Đà Lạt, 1953. Bên thềm năm mới, hãy nghe lại một số bài nhạc xuân do Thái Thanh trình bày! 🙂 🙂 🙂

Thái Thanh

  Bến xuân
  Bến xuân xanh
  Đêm xuân
  Hoa xuân
  Xuân ca
  Ly rượu mừng
  Xuân họp mặt
  Xuân nghệ sĩ hành khúc
  Xuân tha hương
  Xuân và tuổi trẻ

ly rượu mừng – 2

ất hơn 40 năm để bài hát này được cấp phép lưu hành trở lại. Nhiều năm trước, đã post nhiều về nó: ở đây, ở đây… giờ không muốn nói nhiều nữa. Những trớ trêu của lịch sử, âm nhạc chẳng phải là hội hoạ, ấy thế mà người ta vẫn đợi đến khi người nhạc sĩ qua đời lâu rồi, mới bắt đầu công nhận tài năng và giá trị các tác phẩm âm nhạc của ông ấy!

  Ly rượu mừng – Thái Thanh
  Ly rượu mừng – Hợp ca Thăng Long
Ly rượu mừng – Hợp ca Ngàn Khơi
Ly rượu mừng – Hợp ca Hy Vọng
Ly rượu mừng – dàn nhạc Lê Văn Khoa

Ly rượu mừng – VTV1 – Đài truyền hình Việt Nam

… Nhấc cao ly này, hãy chúc ngày mai sáng trời tự do. Nước non thanh bình, muôn người hạnh phúc chan hoà. Ước mơ hạnh phúc nơi nơi, hương thanh bình dâng phơi phới!

văn giảng

ựa: trong thời đại nhạc thương mãi đang hoành hành trên nửa phần đất nước nầy, thính giả hầu như đã lãng quên những nét vàng son vang bóng thời qua, những nét nhạc hiện thiếu người nuôi dưỡng, phải lép vế dưới thế lực của những nhà thương mãi và những người có uy thế phổ biến loại nhạc thời trang hiện nay.

Những ca khúc thời gian qua sáng tác hoàn toàn bằng cảm hứng, không gượng gạo hay uốn nắn theo một đường hướng khác với ý tác giả, viết bằng những tình cảm trung thực nên dễ làm xúc cảm người nghe, gợi hoặc để lại cho thính giả những cái gì cao đẹp mà thời gian khó xoá bỏ được. Họ viết là để ghi lại những cái gì muốn nói và hy vọng truyền cảm qua người khác dìu – dắt nhau cũng đi trên con đường xây dựng Thiện – Mỹ.

Tác phẩm thời ấy như một đứa con xuất thân một gia đình thanh – cảnh có truyền thống tốt, lại được nuôi dưỡng tử – tế, làm sao không trở nên một đứa con hữu ích cho xã hội. Người nuôi dưỡng nó là ai ? nhiều khi không phải là người sinh ra nó, mà lại là những người hâm mộ giá trị của nó, tự thấy có trách – nhiệm phải giới thiệu cái hay, cái đẹp cho người khác. Chính nhờ tinh – thần vị – tha và giá trị của tác phẩm, nhiều ca, nhạc sĩ và cơ – quan phổ biến được nổi danh và nhận được nhiều thiện cảm của thính giả.

Ngược lại thời nay, những tác phẩm giá trị lại không được trình bày nhiều vì thiếu người nuôi dưỡng vô vị lợi, những ca khúc kém phần nghệ thuật lại được nghe hoài qua các làn sóng điện. Những bài hát này cũng như những đứa con hư xuất thân những gia đình truyền thống kém nếu không muốn nói là hạ cấp, có những nét phù phiếm bên ngoài mà nội dung rỗng tuếch. Nhưng chúng lại gặp may, được sinh sản trong một cái thế giới đảo – điên, tâm hồn con người đang thác – loạn chạy theo cái hào hoa bên ngoài, được săn – sóc bằng những bàn tay trục lợi của những kẻ có thế lực. Có lẽ vì hiện trạng chiến – tranh, vì thế lực kim tiền của ngoại nhân, những người kém trí thức, thiếu tự trọng đã gặp nhiều cơ – hội tốt trở nên giàu có trong nháy mắt, và những kẻ đứng đắn lại phải cam chịu phận nghèo vì tự – ái. Có lẽ vì hạng người thứ nhất khá nhiều, nên loại nhạc thời trang hiện nay đã phục vụ đắc lực cho họ, và loại nhạc đứng đắn có nghệ – thuật không đứng vững được vì hạng người thứ hai quá ít. Đây là điều mà chúng tôi và những người tha – thiết muốn xây dựng cho nền nhạc Việt rất buồn phiền, nhưng không biết làm sao lật đổ những tệ đoan ấy vì khả năng phổ biến nhạc hiện nay đang ở trong tay những kẻ thủ lợi có thế – lực.

Thấy thực tại mà càng thương mến dĩ vãng. Cho nên ngay phút đầu tiên tiếp xúc với nhóm “Đất Lành” chủ trương tuyển tập nhạc “Vang bóng một thời”, tôi đã có cảm tình ngay. Đây là một việc làm đáng ca ngợi và khuyến khích, một việc làm vô vị lợi. Chúng tôi thiết – tha mong Quý Vị đón tiếp tập tuyển nhạc nầy với một thiện cảm nồng nhiệt, và miễn thứ cho nhóm chủ trương những thiếu sót vì hoàn cảnh khó khăn trong việc thực hiện.

Hè 1971, Văn Giảng












vong quốc chi ca

ề Bolero VN, nói chung âm nhạc là một quá trình giáo dục và cảm nhận, nó gồm nhiều năm trải nghiệm nên thường ai nghe gì đó là việc của họ, tôi không có ý kiến. Và biết rằng nói ra sẽ mất lòng một số người… Nhưng nhận xét về Bolero VN nói chung, tôi nghĩ thứ nhạc đó xứng đáng được gọi bằng cái tên: “Vong Quốc chi ca”, loại âm nhạc mất nước! Những dân tộc ưa chuộng vận động và tiến bộ phải có thể loại nhạc sáng tạo và sinh động, không phải như Bolero VN ngồi nhai đi nhai lại mãi một mớ nhảm nhí, chả đại diện cho ai ngoài cái tâm trạng xấu xí của họ. Chính xác theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, Bolero VN là một loại nhạc mất nước!

Vì đúng là âm nhạc của một quốc gia đã mất, và mất vì cứ mãi lải nhải những thứ nhạc kém đến như thế! Kém không phải vì loại nhạc đó sầu não uỷ mị, mà vì nó không có sự sáng tạo, cứ sử dụng mãi những giai điệu na ná từa tựa nhau, nghe 100 bài như 1, đến tác giả còn lười biếng, không chịu tìm tòi cái mới, làm theo kiểu mì ăn liền, nghe câu đầu là đã đoán được câu sau, làm gì có tí giá trị âm nhạc mới mẻ nào!? Và những con người cứ mãi lải nhải những loại nhạc ấy cũng không có hy vọng gì có thể mở mang đầu óc mà tiếp thu cái mới! Như Tuân Tử có nói, đến 1 nước nào, chỉ cần nghe qua âm nhạc của nước đó cũng sẽ biết ngay là Hưng hay Phế!

Rất nhiều người không phân biệt được đâu là dân ca, và đâu là Bolero. Thực ra như cái tên tự nó gọi nó, Bolero chẳng có dính dáng gì đến dân ca cả, mặc dù cũng đã cố gắng vay mượn, đánh tráo khái niệm, đổi trắng thay đen. Đó cũng là mục đích của cộng đồng Bolero, đánh đồng tất cả tốt xấu, hay dở, gạt bỏ tất cả những thành tựu khác để tự xem mình là 1 cái gì đó. Bolero VN thực ra chỉ là một quái thai của thời đại nó: âm nhạc thì copy dân ca một cách thô bỉ, ca từ thì chả đâu vào đâu, chủ đề thì nhảm nhí… tất cả nói thẳng ra là một công cụ để phục vụ cho các mục đích xã hội và chính trị. Khởi đầu chẳng có gì rồi kết thúc cũng sẽ chẳng có gì!