vân hoành tần lĩnh

ăm với tôi không phải là mê tín, đơn giản chỉ là một trò chơi chữ nghĩa giải trí. Hôm trước vừa tự “sáng tác” ra một trò gọi là “Cổ thi thiêm”, chọn 100 câu thơ Đường thật hay làm quẻ, đánh số từ 1 đến 100, rồi “randomize” – lấy ngẫu nhiên một số để đoán xem “hạn vận” thế nào.

Bốc được ngay một câu của Hàn Dũ. Hán – văn: 雲橫秦嶺家何在,雪擁藍關馬不前。 Âm Hán – Việt: Vân hoành Tần lĩnh gia hà tại, Tuyết ủng Lam quan mã bất tiền. Dịch nghĩa: Mây giăng ngang dãy núi Tần, nhà của ta ở đâu? Tuyết phủ đầy cửa ải Lam, ngựa không tiến lên được!

Haizzaaa, là điềm báo sự việc không được suôn sẻ, cái gì là “nhà ở đâu”, thế nào là “ngựa không tiến”!? Nhưng mà nghĩ đi nghĩ lại, mình đi bằng xuồng chứ có đi bằng ngựa đâu, nên… thực ra cũng chẳng có can hệ gì, thôi kệ nó, xưa nay nhân định thắng thiên cũng nhiều! 😀

text=云横秦岭家何在&font=1&size=17&color=0000FF
text=雪拥蓝关马不前&font=1&size=17&color=0000FF

tiêu hạ khách

iả Thám Xuân – “cô Ba hoa hồng” của phủ Vinh quốc công – Tiêu hạ khách của Hải Đường thi xã – 30 năm trước xem phim chỉ thích mỗi một nhân vật này! Không xinh đẹp như Tiêu Tương phi tử – Lâm Đại Ngọc, không thông minh như Hành Vu quân – Tiết Bảo Thoa, nhưng tài năng, phẩm hạnh đôi đường trọn vẹn, trong Kim Lăng thập nhị thoa chính sách vẫn là người có kết cục tốt đẹp nhất, phúc trạch được viên mãn về sau!

text=蕉下客&font=1&size=17&color=0000FF

Đường xa mưa gió một chèo
Cửa nhà, ruột thịt thôi đều bỏ qua.
Con đành lỗi với mẹ cha,
Khóc thương chỉ thiệt thân già đấy thôi.
Cùng thông số đã định rồi,

Hợp tan âu cũng duyên trời chi đây.

Phân chia hai ngả từ nay,

Dám mong giữ được ngày ngày bình yên.

Con đi xin chớ lo phiền!

uổng ngưng mi

àn cổ tranh và diễn xướng, bài Uổng ngưng mi, chính là bài nhạc giáo đầu phim Hồng lâu mộng phiên bản 1987. Càng nghe càng thấy “nể và sợ” gia tài văn hoá, thi ca, âm nhạc cổ điển Trung Hoa. Mặc dù với thời gian, chiến tranh, loạn lạc… nhạc phổ các thời Tống, Nguyên trở về trước hầu như đã tiêu tán, thất truyền hoàn toàn, nhưng nhạc phổ của các triều Minh, Thanh vẫn còn được bảo tồn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay!

text=枉凝眉&font=1&size=17&color=0000FF

Một bên hoa nở vườn tiên,
Một bên ngọc đẹp không hoen ố màu.
Bảo rằng chẳng có duyên đâu,
Thì sao lại được gặp nhau kiếp này?
Bảo rằng đã sẵn duyên may,

Thì sao lại chóng đổi thay lời nguyền?

Một bên ngầm ngấm than phiền,

Một bên đeo đẳng hão huyền uổng công!

Một bên trăng rọi trên sông,

Một bên hoa nở bóng lồng trong gương.

Mắt này có mấy giọt sương,

Mà tuôn chảy suốt năm trường, được chăng?

sơn pha dương

oi mãi không chán, chỉ mấy phút 00:38 ~ 00:42, đoạn này, Quách Tĩnh cõng Hoàng Dung lên núi cầu xin Nhất Đăng đại sư trị thương, gặp người Tiều phu, một trong bốn đệ tử của Nhất Đăng. Đoạn phim không có đánh đấm gì, đơn giản chỉ là “khoe” kho tàng văn hoá cổ Trung Quốc! Người tiều phu thoạt tiên hát một điệu Sơn pha dương, bài Hàm Dương hoài cổ, rồi lại tiếp tục hát theo điệu đó, một bài Đồng Quan hoài cổ.

Hoàng Dung bèn đáp lại cũng bằng một bài theo điệu Sơn pha dương – Đạo tình. Phải hiểu cổ văn thì mới cảm nhận hết được cái hay tuyệt diệu của trường đoạn phim này, hai người đối đáp với nhau chỉ toàn dùng thơ và nhạc, trích dẫn ba bài thơ đời Nguyên và một điệu nhạc “Sơn pha dương”. Đồng thời cũng thấy rõ dụng tâm, công phu dàn dựng đoạn phim, giới thiệu đồng thời cả cổ văn và cổ nhạc Trung Quốc!

text=山坡羊&font=1&size=17&color=0000FF

ngũ bách niên tang điền thương hải

ại nói về phim Tây Du Ký. Những năm 80, xã hội TQ bắt đầu có chút cởi mở, người làm phim mượn hình ảnh Tôn Ngộ Không bị đè dưới núi Ngũ Hành suốt 500 năm để khéo léo phản đối nhà cầm quyền: Ròng rã năm trăm năm, Ruộng dâu hoá bể xanh, Đá mòn rêu xanh bám, Nhưng trái tim vẫn lành. Vẫn hướng về tự do, Ngại chi ngày lửa đỏ… May mắn đây đã là những năm của “Lão Đặng” với cái lý luận “mèo đen, mèo trắng”…

text=五百年桑田沧海&font=1&size=17&color=0000FF

Năm trăm năm, vật đổi sao dời,
Đá vô tri cũng ngậm ngùi rêu xanh.
Năm trăm năm! năm trăm năm!
Ngũ Hành Sơn nặng, giam cầm thân ta.
Bao ngày tuyết nổi, sương sa,
Cuối trời hút bóng, mắt nhoà cánh chim.
Còn đây rạo rực trái tim,
Thương về chốn cũ, mãi tìm tiêu dao.
Anh hùng ngang dọc trời cao,
Sá chi lửa đốt, sợ nào giá băng.
Vẫn nguyên chí hướng tung hoành,
Lòng tin ở lẽ công bằng vẫn nguyên.
Tiếc thay năm tháng triền miên,
Trách ta, thành kẻ than phiền, vô công.
Vì sao, vì sao? Chí tang bồng,
Thành thân cá chậu, chim lồng hỡi ai!?

thành ngữ 4 chữ

ưa xem phim Hoàn Châu cách cách, Tiểu Yến Tử sau khi học Tam tự kinh (kinh 3 chữ) thì tiếp tục học sử dụng thành ngữ 4 chữ. Đây là khởi đầu của vô số màn hài hước đặc sắc trong phim, vì Tiểu Yến Tử thì siêu dốt về chữ nghĩa, mà thành ngữ 4 chữ trong cổ văn TQ có đến hàng vạn vạn 😀 . Chỉ riêng những thành ngữ bắt đầu với chữ “nhất” cũng có đến 3 ngàn, học 1 chữ “nhất” này cả năm cũng chưa hết, ví dụ như:

Nhất ngôn vi định, nhất phàm phong thuận, nhất nhật tam thu, nhất phiến băng tâm, nhất tự thiên kim, nhất đao lưỡng đoạn, nhất bản vạn lợi, nhất bộ đăng thiên, nhất ngôn nan tận, nhất ngôn cửu đỉnh, nhất hô bách ứng, nhất diệp tri thu, nhất lộ bình an, nhất tiễn song điêu, nhất cử lưỡng tiện, nhất thạch nhị điểu, nhất thế chi hùng, nhất kiến như cố, nhất quốc tam công, nhất triêu nhất tịch, nhất tảo nhi không, nhất tự vi sư, etc…

Cái sự dốt của Tiểu Yến Tử được sử dụng làm yếu tố gây cười xuyên suốt phim, đồng thời với khán giả mà nói, cũng là một công cụ giáo dục. Thành ngữ 4 chữ rất phổ biến trong cổ văn TQ, đôi khi cả đoạn văn dài dùng toàn thành ngữ, nghe cân đối, nhịp nhàng, ngắn gọn, súc tích. Ngay cả khi không dùng thành ngữ thì thói quen dùng cụm 4 từ cũng rất phổ biến trong hành văn cổ, như thế nghe mới có vẻ “có học thức” và “sang trọng”.

Con đường đào tạo từ một cô gái mãi võ giang hồ trở thành một công chúa quý tộc phải trãi qua rất nhiều chông gai, đầu tiên là những bước giáo dục cơ bản này. Mặc dù chưa bao giờ thật sự thích xem những kiểu phim drama như Hoàn Châu cách cách, nhưng vẫn xem để học thêm về cổ văn (tốt nhất nên xem phụ đề tiếng Trung). Dưới đây là một số thành ngữ 4 chữ phổ biến thường sử dụng trong phim kiếm hiệp, cổ trang:

text=牛嚼牡丹&font=2&size=17&color=555555 – Ngưu tước mẫu đơn – Bò ăn hoa mẫu đơn
text=猫哭老鼠&font=2&size=17&color=555555 – Miêu khốc lão thử – Mèo khóc chuột già
text=笑里藏刀&font=2&size=17&color=555555 – Tiếu lý tàng đao – Dấu dao trong nụ cười
text=海里捞针&font=2&size=17&color=555555 – Hải lý lao châm – Mò kim đáy bể
text=班门弄斧&font=2&size=17&color=555555 – Ban môn lộng cân – Múa rìu trước cửa Lỗ Ban
text=借刀杀人&font=2&size=17&color=555555 – Tá đao sát nhân – Mượn đao giết người
text=冤家路窄&font=2&size=17&color=555555 – Oan gia lộ trách – Ngõ hẹp gặp oan gia
text=水中捞月&font=2&size=17&color=555555 – Thủy trung lao nguyệt – Mò trăng đáy nước
text=打草惊蛇&font=2&size=17&color=555555 – Đả thảo kinh xà – Đánh cỏ động rắn
text=对牛弹琴&font=2&size=17&color=555555 – Đối ngưu đàn cầm – Đàn gảy tai trâu
text=过河拆桥&font=2&size=17&color=555555 – Quá hà sách kiều – Qua cầu rút ván
text=落叶归根&font=2&size=17&color=555555 – Lạc diệp quy căn – Lá rụng về cội
text=亡羊补牢&font=2&size=17&color=555555 – Vong dương bổ lao – Mất bò mới lo làm chuồng
text=守株待兔&font=2&size=17&color=555555 – Thủ chu đãi thố – Ôm cây đợi thỏ
text=顺水推舟&font=2&size=17&color=555555 – Thuận thuỷ thôi chu – Thuận nước đẩy thuyền
text=以卵击石&font=2&size=17&color=555555 – Dĩ noãn kích thạch – Lấy trứng chọi đá
text=走马观花&font=2&size=17&color=555555 – Tẩu mã quan hoa – Cưỡi ngựa xem hoa
text=斩草除根&font=2&size=17&color=555555 – Trảm thảo trừ căn – Nhổ cỏ tận gốc
text=一箭双雕&font=2&size=17&color=555555 – Nhất tiễn song điêu – 1 mũi tên trúng 2 đích
text=半斤八两&font=2&size=17&color=555555 – Bán cân bát lượng – Kẻ tám lạng, người nửa cân
text=不共戴天&font=2&size=17&color=555555 – Bất cộng đái thiên – Không đội trời chung
text=不可思谊&font=2&size=17&color=555555 – Bất khả tư nghì – “Không thể giảng cho hiểu được”
text=闭月羞花&font=2&size=17&color=555555 – Bế nguyệt tu hoa – Hoa nhường nguyệt thẹn
text=甘拜下风&font=2&size=17&color=555555 – Cam bái hạ phong – Cam chịu nhận thua
text=指腹为婚&font=2&size=17&color=555555 – Chỉ phúc vi hôn – Hứa hôn từ trong bụng mẹ
text=孤掌难鸣&font=2&size=17&color=555555 – Cô chưởng nan minh – 1 bàn tay vỗ không thành tiếng kêu
text=强词夺理&font=2&size=17&color=555555 – Cưỡng từ đoạt lý – Nguỵ biện, nói xàm xí
text=造极登峰&font=2&size=17&color=555555 – Tạo cực đăng phong – Đạt tới đỉnh cao
text=同归于尽&font=2&size=17&color=555555 – Đồng quy vu tận – Cả 2 cùng chết
text=一帆风顺&font=2&size=17&color=555555 – Nhất phàm phong thuận – Thuận buồm xuôi gió
text=拔刀相助&font=2&size=17&color=555555 – Bạt đao tương trợ – Rút đao giúp đỡ
text=衣锦还乡&font=2&size=17&color=555555 – Y cẩm hoàn hương – Áo gấm về làng
text=掩耳盗铃&font=2&size=17&color=555555 – Yểm nhĩ đạo linh – Bịt tai trộm chuông
text=恒河沙数&font=2&size=17&color=555555 – Hằng hà sa số – Nhiều như số hạt cát bên bờ sông Hằng
text=木已成舟&font=2&size=17&color=555555 – Mộc dĩ thành chu – Ván đã đóng thuyền
text=锦衣夜行&font=2&size=17&color=555555 – Cẩm y dạ hành – Áo gấm đi đêm
text=饮水思源&font=2&size=17&color=555555 – Ẩm thuỷ tư nguyên – Uống nước nhớ nguồn
text=流沙掌中&font=2&size=17&color=555555 – Lưu sa chưởng trung – Cát chảy trong lòng bàn tay
text=望子成龙&font=2&size=17&color=555555 – Vọng tử thành long – Mong con thành tài
text=传宗接代&font=2&size=17&color=555555 – Truyền tông tiếp đại – Nối dõi tông đường
text=反复无常&font=2&size=17&color=555555 – Phản phục vô thường – Thường xuyên thay đổi
text=了如指掌&font=2&size=17&color=555555 – Liễu như chỉ chưởng – Rõ như trong lòng bàn tay
text=幸灾乐祸 &font=2&size=17&color=555555 – Hạnh tai lạc hoạ – Cười trên nỗi đau của người khác
text=狐假虎威&font=2&size=17&color=555555 – Hồ giả hổ uy – Cáo mượn oai hùm
text=两全其美&font=2&size=17&color=555555 – Lưỡng toàn kỳ mỹ – Vẹn cả đôi đường
text=措手不及&font=2&size=17&color=555555 – Thố thủ bất cập – Trở tay không kịp
text=望梅止渴&font=2&size=17&color=555555 – Vọng mai chỉ khát – Trông mơ giải khát, ăn bánh vẽ
text=一刀两断&font=2&size=17&color=555555 – Nhất đao lưỡng đoạn – Chém 1 đao thành 2 khúc
text=夜长梦多&font=2&size=17&color=555555 – Dạ trường mộng đa – Đêm dài lắm mộng
text=炉火纯青&font=2&size=17&color=555555 – Lô hoả thuần thanh – Lửa trong lò toàn 1 màu xanh
text=同床异梦&font=2&size=17&color=555555 – Đồng sàng dị mộng – Chung giường nhưng khác mộng
text=失之毫厘,差之千里&font=2&size=17&color=555555 – Thất chi hào ly, sai chi thiên lý
text=宁为玉碎,不为瓦全&font=2&size=17&color=555555 – Trữ vi ngọc toái, bất vi ngoã toàn
text=良药苦口,忠言逆耳&font=2&size=17&color=555555 – Lương dược khổ khẩu, trung ngôn nghịch nhĩ
text=道高一尺,魔高一丈&font=2&size=17&color=555555 – Đạo cao nhất xích, ma cao nhất trượng
text=处女守身,处士守名&font=2&size=17&color=555555 – Xử nữ thủ thân, xử sĩ thủ danh
text=英雄气短,儿女情长&font=2&size=17&color=555555 – Anh hùng khí đoản, nhi nữ tình trường
text=近朱者赤,近墨者黑&font=2&size=17&color=555555 – Cận chu giả xích, cận mặc giả hắc
text=近在眼前,远在天边&font=2&size=17&color=555555 – Cận tại nhãn tiền, viễn tại thiên biên
text=龙生九子,各不相同&font=2&size=17&color=555555 – Long sinh cửu tử, các bất tương đồng
text=永结同心,百年好合&font=2&size=17&color=555555 – Vĩnh kết đồng tâm, bách niên hảo hợp
text=江山异改,本性难移&font=2&size=17&color=555555 – Giang sơn dị cải, bản tính nan di
text=白刀子进,红刀子出&font=2&size=17&color=555555 – Bạch đao tử tiến, hồng đao tử xuất
text=君子报仇,十年不晚&font=2&size=17&color=555555 – Quân tử báo cừu, thập niên bất vãn
text=十年树木,百年树人&font=2&size=17&color=555555 – Thập niên thụ mộc, bách niên thụ nhân
text=狗口里生,不出象牙&font=2&size=17&color=555555 – Cẩu khẩu lý sinh, bất xuất tượng nha
text=老鼠看书,咬文嚼字&font=2&size=17&color=555555 – Lão thử khán thư, giảo văn tước tự
text=青山不改,泉水长流,后会有其&font=2&size=17&color=555555 – Thanh sơn bất cải, tuyền thuỷ trường lưu, hậu hội hữu kỳ

text=四个字的成语&font=1&size=17&color=0000FF









thanh mai trúc mã

ọc truyện, xem phim thường thấy sử dụng thành ngữ “thanh mai trúc mã”, nhưng không để ý lắm đến xuất xứ của nó, hôm nay chợt nghĩ ra, “bụng đầy thơ” như mình sao bây giờ mới nhận ra chính là từ trong bài Trường Can hành của Lý Bạch hay đọc hồi nhỏ: Thiếp phát sơ phú ngạch, Chiết hoa môn tiền kịch, Lang kỵ trúc mã lai, Nhiễu sàng lộng thanh mai, Đồng cư Trường Can lý, Lưỡng tiểu vô hiềm sai, Thập tứ vi quân phụ…

Dịch nghĩa: Tóc em khi mới xoã ngang trán, Bẻ hoa trước cửa nhà chơi, Chàng cưỡi ngựa tre lại, Chạy quanh giường nghịch ném quả mơ xanh. “Trúc mã” chính là cây gậy trúc mà mấy cậu nhóc hay đóng giả làm ngựa, “thanh mai” là quả mơ chế biến thành món ô mai mà các cô bé hay ăn. Bài thơ mô tả chuyện tình của 2 đứa bé lớn lên bên nhau, từ nhỏ đến khi thành niên. Haizza, ai xui ngày xưa cụ Lý Bạch viết “ngôn tình” vậy ta!? 🙂

Trán em tóc mới chấm ngang,
Bẻ hoa trước ngõ, ngoài đàng đứng chơi.
Ngựa tre, chàng cỡi tới nơi,
Vui đùa ném trái mơ chơi quanh giường.
Trường Can, cùng chỗ náu nương,
Trẻ thơ chẳng có vấn vương ý gì.
Lấy chàng, mười bốn, biết chi!
Thẹn thùng, nên chẳng mấy khi ra ngoài.
Cúi đầu, quay mặt vách hoài,
Nghìn lần chàng gọi, không quay một lần.
Mười lăm, mày mới nở dần,
Nguyện cùng gian khổ quây quần bên nhau.
Tin nhau từ thuở ban đầu,
Có đâu nghĩ chuyện lên lầu ngóng trông.
Mới năm mười sáu, xa chồng,
Cù Đường, Diễm Dự, xót trông xa vời.
Tháng năm, chẳng đến được nơi,
Mãi nghe tiếng vượn bên trời bi ai.
Trước sân, dấu bước in dài,
Giờ rêu xanh phủ, đều phai mờ rồi.
Rêu dầy, khó quét, đành thôi,
Gió thu sớm thổi, lá rơi rụng đầy.
Bướm vàng tháng tám, lượn bay,
Từng đôi trên cỏ vườn tây chập chờn.
Lòng em chua xót, cô đơn,
Má hồng thấy đã già hơn trước rồi.
Tam Ba, chàng sẽ xuống thôi,
Gửi thư báo trước về nơi quê nhà.
Đón chàng chẳng quản đường xa,
Trường Phong Sa đến, thế là gặp nhau.

text=青梅竹马&font=1&size=17&color=0000FF

những tháng năm vội vã

hững tháng năm vội vã – Thông thông na niên – The fleet of time, một phim hay cho độ tuổi thanh niên (và cho cả những người đã lớn muốn soi lại quãng đời tuổi trẻ đã qua). Tuy không phải là quá hay trong cảm nhận của tôi, nhưng phim có một bản nhạc cùng tên tuyệt vời, giọng hát như mây bay, nước chảy, như gió thổi của Vương Phi, và cái tiết tấu vội vàng của nó, như những hình ảnh mau chóng lướt qua, những hồi ức đẹp đẽ về những tháng năm tuổi trẻ say mê và khờ dại.

Trong con mắt khán giả phương Tây, những nhân vật chính trong phim hiện ra có chút nông nổi, thiếu kiềm chế và nhẫn nại trước những sóng gió, đổi thay trong cuộc đời, để cuộc tình có nhiều hệ luỵ đau thương. Nhưng đó chính là những gì diễn ra trong một xã hội đang trên đà mở cửa, đang thị trường hoá, một chút khủng hoảng “giá trị cá nhân”, ai cũng mãi chạy theo “một điều gì đó”. Cũng là những gì tuổi trẻ chưa thể có, chưa hiểu thấu chính mình, chưa lường trước hết những ngã rẽ trong cuộc đời.

text=匆匆那年&font=1&size=17&color=0000FF





Ca từ viết rất hay, có thể gián tiếp nói lên những điều vốn rất khó thành từ ngữ, ý tại ngôn ngoại: Đừng trách mối tình không có thời gian để tập luyện, chính là tháng năm đã khoan dung ban tặng thời gian để chúng ta quên đi lời hẹn ước. Đừng trách ai cũng không thể có một lần yêu trọn vẹn, chính là thời gian đã thiện ý lưu lại cho chúng ta những vấn vương vụn vỡ. Bởi chúng ta đã không hiểu rằng những lời hứa mãi bên nhau cố chấp ấy chỉ là những lời báo trước chia tay.

tỉnh để chi oa

ề thành ngữ “ếch ngồi đáy giếng”… Hôm nay đọc được 1 bài thơ rất hay của Trương Tam Phong đạo trưởng, đề ở đầu tập thơ Vô căn thụ (Cây không gốc). Ai đọc Kim Dung hay xem kiếm hiệp Hồng Kông thì hẳn biết Trương chân nhân Quân Bảo là tổ sư của Võ Đang, nhưng cũng là một nhân vật lịch sử có thật, để lại nhiều tác phẩm văn thơ Đạo giáo.

Phiên âm:
Đạo pháp lưu truyền hữu chính tà.
Nhập tà bội chính biến thiên nhai.
Phi đằng hãn kiến xuyên vân phụng,
Hãm nịch đa thành lạc tỉnh oa…

Dịch nghĩa: Đạo học lưu truyền có chính, có tà, Theo tà phản bội lại chính đâu đâu cũng có. Bay lên trời xuyên qua mây như chim phượng thì rất ít thấy, Mà rơi xuống thành con ếch ngồi đáy giếng thì lại rất nhiều. Chú thích: “Lạc tỉnh oa” – 落井蛙, lạc là rơi xuống, tỉnh là cái giếng, oa là con ếch, “lạc tỉnh oa” hay “tỉnh để chi oa” tức là “ếch ngồi đáy giếng” vậy.

text=井底之蛙&font=1&size=17&color=0000FF

text=道法流传有正邪&font=2&size=17&color=555555
text=入邪背正遍天涯&font=2&size=17&color=555555
text=
飞腾罕见穿云凤&font=2&size=17&color=555555
text=
陷溺多成落井蛙&font=2&size=17&color=555555

nam quốc sơn hà

ã đọc nhiều hoành phi ca tụng công đức nghe sến, nhàm… Riêng tại miếu Lam Sơn động chủ (Lê Thái Tổ – Lê Lợi), Lam Kinh, bức hoành đề 6 chữ rất hay: 南國山河自此 – Nam quốc sơn hà tự thử – Sông núi nước Nam… từ đó… Kiểu như bây giờ hiện đại viết phải có dấu 3 chấm lửng, muốn ngắt câu thế nào, muốn điền gì vào chỗ trống thì điền.

text=南国山河自此&font=1&size=17&color=0000FF

Bắc hành – 2017, phần 3